Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Een bedrijf is niet van de aandeelhouders

Opinie

Irene van Staveren

© Maartje Geels
Column

Beursgenoteerde ondernemingen zijn zo'n beetje van ons allemaal. Tenminste, als je de theorie aanhangt dat de aandeelhouders van een bedrijf de eigenaren van het bedrijf zijn. U en ik, we zijn vrijwel allemaal aandeelhouders. 

Uw pensioenfonds belegt in aandelen. Uw depositorekening, spaarhypotheek en deelname in een groen beleggingsfonds bevatten waarschijnlijk aandelenpakketten. Daarmee zijn we - vaak onbedoeld of ongewild - aandeelhouders van beursgenoteerde ondernemingen. Hebben we dan ook beslissingsinvloed op het beleid van deze bedrijven? Stemrecht tijdens aandeelhoudersvergaderingen? Ja, in feite wel: hetzij direct als de aandelen op onze naam staan via een eigen beleggingsrekening, hetzij indirect via onze pensioenfondsen, banken en fondsbeheerders. 

Lees verder na de advertentie
Is het terecht dat aandeelhouders de uiteindelijke stem in de strategische beslissingen van een onderneming hebben? Nee.

Natuurlijk is pas sprake van enige invloed als je een substantieel aantal aandelen van een bedrijf hebt. Die invloed is precies waar hedgefondsen naar streven: net genoeg aandelen verwerven om invloed op te eisen op het beleid van de onderneming. Zoals het wegsturen van een commissaris of bestuurder, of een overname, zoals het afgelopen jaar gebeurde bij Akzo Nobel, PostNL en Unilever. Op lange termijn leveren fusies en overnames trouwens vaak geen meerwaarde op, maar dat doet er niet toe voor investeerders die rendement zoeken in kortetermijn-koersstijgingen.

Misvatting

Maar zijn aandeelhouders wel de eigenaren van een bedrijf? Is het terecht dat zij de uiteindelijke stem in de strategische beslissingen van een onderneming hebben? Nee, dat is een misvatting. Een beursgenoteerd bedrijf is helemaal geen eigendom van de aandeelhouders. Zij leveren alleen risicodragend kapitaal. Lang werd gedacht dat de kapitaalverschaffers in feite de eigenaren zijn omdat er zonder hun kapitaal niet geproduceerd kan worden. Dat lijkt logisch. Tot je beseft dat er zonder werknemers ook geen productie is. En zonder een overheid die infrastructuur levert en vergunningen verleent ook niet. En zonder legitimiteit van omwonenden ook niet. Bovendien financieren bedrijven zich voor een groot deel niet met eigen vermogen - geleverd door de aandeelhouders - maar met vreemd vermogen. 

Banken zijn daar kampioenen in. Het eigen vermogen van beursgenoteerde banken in Nederland is hooguit 5 procent. Dat betekent dat die andere 95 procent van het kapitaal waar de bank mee werkt uit andere bronnen komt, zoals spaargeld van klanten en waardepapieren waarin banken onderling handelen. Als je de theorie aanhangt dat een bedrijf eigendom is van de grootste kapitaalverschaffers zou je eerder kunnen zeggen dat ING of ABN Amro eigendom zijn van de spaarders dan van de aandeelhouders. Voor de eerste 100.000 euro loop je als spaarder weliswaar geen risico dankzij het depositogarantiestelsel. Maar voor elke euro boven die drempel loop je wel degelijk het risico dat je bij een faillissement dat spaargeld kwijt bent.

De werknemers zijn echter niet alleen bij faillissementen maar ook bij reorganisaties hun baan niet zeker - die lopen nog het meeste risico als stakeholder van een bedrijf en kunnen in tijden van hoge werkloosheid niet zomaar een andere bestemming vinden voor de inzet van hun menselijk kapitaal. Het argument dat aandeelhouders de belangrijkste kapitaalverschaffers zijn en het meeste risico lopen en daarom grote invloed mogen uitoefenen is achterhaald. Sterker nog, een bedrijf is helemaal niet van de aandeelhouders. Een bedrijf is een zelfstandig rechtspersoon - een naamloze vennootschap in het geval van een beursgenoteerde onderneming. Een bedrijf is dus van zichzelf en gebaat bij een degelijk langetermijnbeleid in het belang van álle stakeholders.

Lees meer columns van Irene van Staveren

Deel dit artikel

Is het terecht dat aandeelhouders de uiteindelijke stem in de strategische beslissingen van een onderneming hebben? Nee.