OpinieBedrijfsethiek

Een bedrijf dat niet empathisch onderneemt, krijgt het zwaar

De trend was al eerder ingezet, maar tijdens de coronacrisis is nog duidelijker geworden dat een bedrijf niet alleen voor de winst kan gaan, maar ook iets voor de samenleving moet betekenen, schrijft Jorn van der Meer, manager bij Heineken. 

Door de groeiende groep bedrijven die door de coronacrisis voor steun aanklopt bij de overheid, is wederkerigheid weer een begrip dat bij veel politici voor in de mond ligt. Aan overheidssteun worden strenge condities verbonden ten aanzien van beloningen en maatschappelijk doelstellingen.

Dat de wind uit een andere hoek is gaan waaien, blijkt wel uit de Kamerbrede reacties. Zowaar ook de VVD, bij monde van Klaas Dijkhoff, benadrukte dat “bedrijven die coronasteun krijgen hun ‘fair share’ moeten terugbetalen aan de samenleving”. Maar ook voor bedrijven die geen steun ontvangen, is duidelijk dat wie het veranderende sentiment onvoldoende aanvoelt, door de politiek de maat wordt genomen. Het nieuwe adagium luidt welhaast: ‘Wie niet bijdraagt, wie niet wint’. Bedrijven moeten aan de bak om aan een kritisch publiek uit te leggen hoe ze dat precies gaan doen.

Diversiteit, duurzaamheid en belastingen

Helemaal nieuw is dit sentiment niet. De coronacrisis heeft een proces versneld dat al in gang was gezet. Burgers vragen meer betrokkenheid, bescherming en publieke verantwoording. Bedrijven staan in toenemende mate in de schijnwerpers over hoe ze zich (over landsgrenzen heen) gedragen. Daarbij gaat het om diversiteit, duurzaamheid en belastingen. Hoe kunnen zij aan al deze verwachtingen en eisen voldoen? Cruciaal is dat leiders en bedrijven op een productieve manier in contact kunnen staan met hun omgeving. Verwachtingen moeten daarom op elkaar afgestemd worden.

Het gaat daarbij zowel om wat je doet als wat je zegt. Vaak spreek ik mensen in de eigen organisatie die zuchten dat de buitenwereld ‘het niet begrijpt’. Mijn reactie is steevast: “Als anderen je niet begrijpen, dan moet je het zelf beter uitleggen”. Dat je dan soms ook kritisch wordt bejegend, hoort erbij en houdt je scherp.

Empathisch vermogen, het je kunnen en willen inleven in de ander, is een onmisbare competentie geworden. Eerst begrijpen, dan begrepen worden. Empathisch leiderschap is binnen bedrijven en organisaties al langer een management-thema. Maar het speelt ook bij andere maatschappelijke thema’s. Tijdens de coronacrisis zagen we veel voorbeelden van spontane empathie: bedrijven die uitstel van betaling geven, gratis online-onderwijs aanboden of voorraden terugnamen.

Wat is je bijdrage aan de samenleving?

Consumenten en overheden willen weten waar je als bedrijf voor staat en hoe je daar invulling aan geeft. Wat je bijdrage is aan de samenleving. Dit vergt bewustwording in de eigen organisatie en het naar binnen brengen van externe verwachtingen. Maak anderen deel van de dilemma’s waar je als bedrijf mee te maken krijgt, zoals dat zaken doen in Afrika anders werkt dan in Nederland. Begrip ontstaat alleen door je open, soms kwetsbaar, op te stellen.

Rol en gedrag van een CEO en raad van bestuur zijn essentieel. Dat zij zakelijke en maatschappelijke belangen afwegen en de juiste prioriteiten stellen, zonder al te snel te buigen voor financiële resultaten op de korte termijn. Dit gaat nog vaak mis.

Bedrijven die gebruikmakend van een gunstig investeringsklimaat hun winsten zo snel mogelijk doorgeven aan aandeelhouders, maar bij tegenwind als eerste reflex hun hand ophouden, werden de afgelopen periode weggehoond. In voorgaande jaren hebben de financiële sector en auto-industrie blijk gegeven van een gebrek aan empathie. En we kunnen ook concluderen dat in de discussie over de dividendbelasting de publieke emoties onvoldoende zijn aangevoeld.

Oprecht empathische organisaties functioneren en presteren beter. ‘Alleen ga je sneller, samen kom je verder.’ Zakelijke leiders die dit niet vatten, gaan een zware periode tegemoet.

Lees ook:

CU: In de toekomst alleen noodsteun voor bedrijven die verantwoord ondernemen

Bedrijven die noodsteun willen, moeten voortaan al vóór een crisis toezeggen dat zij maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dat kan via een nieuwe garantieregeling, die bedrijven tot keuzes dwingt, aldus de ChristenUnie

Kabinet stelt strengere eisen aan bedrijven die steun krijgen

Bedrijven die overheidssteun krijgen, mogen geen dividend en bonussen uitkeren. Daarnaast overweegt het kabinet een apart hulpplan voor de horeca.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden