null

OpinieDiversiteit

Een agent met hoofddoek tast het vertrouwen van burgers aan

In Engeland mogen agenten wel een hoofddoek of keppel dragen, in Frankrijk niet. Paul Cliteur (Universiteit Leiden) vindt dat één pet genoeg is, de politiepet, om de gewenste neutraliteit uit te stralen.

Vanuit de Verenigde Staten is de woke-beweging over komen waaien. Er zijn vele manieren om woke te typeren, maar de meest vruchtbare is misschien te zeggen dat het gaat om een protest als reactie op gepercipieerd onrecht, aangedaan aan bepaalde groepen minderheden.

Woke lijkt nu ook relevantie te krijgen voor een oude discussie over het dragen van religieuze tekenen op, of boven, het uniform van politieambtenaren. Mogen politieambtenaren een keppeltje, tulband of hoofddoek dragen?

Wel in Engeland, niet in Frankrijk

In Engeland mag dat wel, want dat draagt bij aan de diversiteit, inclusiviteit en representativiteit van de politiemacht, zeggen de voorstanders. Maar in Frankijk mag het niet, want daar gaat men voor de areligieuze of religieus neutrale staat. Immers alleen de areligieuze staat behandelt alle burgers op voet van gelijkheid.

Waar moeten we ons op oriënteren, op Londen of Parijs?

Misschien is het verhelderend om voor een antwoord aanknoping te zoeken bij de filosoof Montesquieu (1689-1755). Zijn bekende leer van de trias politica heeft namelijk ook over déze discussie iets te zeggen. Hij onderscheidde tussen 1. wetten maken, 2. wetten uitvoeren en 3. op basis van die wetten rechtspreken.

De persoon verdwijnt achter de wet

Rechtspraak en het uitvoering geven aan de wetten moest bovendien zo neutraal mogelijk plaatsvinden. Voor de rechters betekent dat strenge binding aan de wet. Ook in de symboliek van de organisatie van de rechtspraak komt dat tot uiting, want rechters dragen een uniform, de toga. Zo verdwijnt de persoon van de rechter geheel achter de wet. De wet en niets dan de wet. Op die manier waarborg je neutraliteit.

Maar Montesquieu is ook relevant voor de andere context waarin staatsneutraliteit een rol speelt. Niet alleen bij het rechtspreken op basis van de wetten, ook bij het uitvoering geven daaraan. Dus ook in het kader van bijvoorbeeld de ambtelijke dienst of, om een concreet voorbeeld te noemen, de politie.

Zou het politie-uniform moeten worden aangepast, zodat bepaalde minderheidsgroeperingen in staat worden gesteld daarin hun religieuze identiteit te demonstreren? Met een christelijk kruis? Een tulband voor een sikh? Of een hoofddoek voor een vrouwelijke islamitische politieambtenaar?

Multireligieuze samenleving

Dit laatste wordt verdedigd met een beroep op inclusiviteit, diversiteit en representativiteit. We leven toch in een multireligieuze samenleving? Waarom kan het uniform dan niet worden aangepast?

Het antwoord is: omdat een belangrijke waarde van ons systeem dan wordt opgeofferd aan de profileringsdrang van slechts een klein aantal mensen binnen die minderheidsgroep. Die prijs is te hoog.

De religieus neutrale staat (of areligieuze staat) is een belangrijke waarde van ons systeem. Het is de pijler waarop het gezag van de overheid is gebaseerd. De pijler waarop ook het vertrouwen in de overheid berust. Zoals rechters hun persoonlijke voorkeuren in de rechtszaal niet kenbaar moeten maken door op hun toga loyaliteitsbetuigingen aan religieuze of ideologische bewegingen aan te brengen, zo geldt dat ook voor een politieambtenaren met met publiekscontacten.

Kijk niet naar Londen

Laten we dus kijken naar Parijs, niet naar Londen. Laten we blijven strijden voor deze belangrijke verworvenheid binnen een democratie dat de overheid neutraal moet zijn. En ook neutraliteit moet uitstralen.

Representativiteit van de politie is prima, maar niet door een kleine groep binnen die minderheid het recht te geven het gehele systeem van neutraliteit onderuit te halen. Daar is niemand bij gebaat. En wel in de laatste plaats de politieambtenaren die zo onverstandig zijn om op de aanpassing van het uniform aan te dringen.

Laat de politie één pet op houden: die van de staat. Niet twee petten: naast die van de staat ook eentje van de religieuze of ideologische club waar de betreffende ambtenaar ook lid van is.

Lees ook:

Diversiteit bij de politie is niet af te dwingen

Om diversiteit bij de politie te bevorderen is een andere aanpak nodig. Geen politieke correctheid, maar neutraliteit, denkt corporate antropoloog Daniëlle Braun.

Lees ook: Agente met hoofddoek hoort bij Nederlandse traditie

Er zijn overtuigende principiële en pragmatische argumenten om de hoofddoek toe te laten bij de politie, stelt Wibren van der Burg, rechtsfilosoof en ethicus aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden