Beeld Trouw

Column Naema Tahir

Echte diversiteit gaat niet om kleur

De roep om meer diversiteit in onderzoek is mooi. Goed dat minister Ingrid van Engelshoven dit al een tijdje op de agenda zet. Maar wat betekent diversiteit in de praktijk? In ieder geval niet dat er alleen meer mensen met een multiculturele achtergrond wetenschap gaan bedrijven. Want het is een fout om te denken dat je daarmee meer diversiteit krijgt. Ja, je krijgt meer kleur. Dus visueel heb je meer diversiteit. Maar krijg je daardoor ook meer en verschillende ideeën in de wetenschap? Want daar gaat het uiteindelijk om.

Laat ik mijn ervaringen delen.

Ik deed in de afgelopen jaren onderzoek naar het gearrangeerde huwelijk. Dit huwelijkssysteem komt het meest voor bij mensen uit groepsculturen met oosterse wortels. In het gearrangeerde huwelijkssysteem kiezen de ouders de levenspartner uit voor hun huwbare kinderen. Op hun beurt gehoorzamen de huwbare kinderen en trouwen volgens de wensen van de ouders.

Toen ik aan mijn onderzoek begon, wilde ik het gearrangeerde huwelijk in zijn essentie begrijpen. Wat zijn de fundamenten ervan en wat de ratio? Op welke sociale principes berust dit? Waarom aanvaarden mensen dit systeem überhaupt? Waarom willen ze het in stand houden? Want tja, het is ongelijk en het is onvrij.

Dat vond ik tenminste en met mij velen. Immers, voor mij geeft dit huwelijkssysteem jongeren geen keuzes, en dus geen vrijheid. Het behandelt jonge mensen bovendien als minder dan de ouderen die hoger staan in de hiërarchie, en dus voedt dit systeem ongelijkheid. Ik was er dus tegen.

Zijn mensen zo dol op hiërarchie?

Maar ik bleef worstelen met één feitelijk gegeven: het gearrangeerde huwelijk is immens populair. Statistieken tonen aan dat het de norm is voor miljarden mensen. Zijn dan al deze mensen onderdrukt? Houden ze niet van vrijheid of gelijkheid? Zijn ze dan zo dol op hiërarchie?

Om deze vragen te beantwoorden moest ik deze hiërarchie gaan begrijpen.

Om dat te doen, moest ik anders naar het gearrangeerde huwelijk kijken. Ik moest ‘het plaatje omdraaien’, om de befaamde woorden te gebruiken van Tocqueville die veel over hiërarchie heeft geschreven.

Hiërarchie is fundamenteel in het gearrangeerde huwelijkssysteem.

In een hiërarchie heeft ieder zijn eigen rol te spelen, het is een organisch geheel. De een is sterker dan de ander, verstandiger en heeft meer levenservaring. Deze persoon zorgt voor de personen die minder ervaring, levenswijsheid en macht hebben. Hij beschermt ze, en daar hoort bij dat hij hen aan een goede man of vrouw helpt. Hiërarchie, van binnenuit bekeken, legt de nadruk op ‘ieder zijn eigen rol’.

Kijk je van buitenaf, dus met een westerse, eurocentrische blik naar hiërarchie, dan word je terecht ongemakkelijk. Want dan leg je de nadruk op onvrijheid, op ongelijkheid. Maar dan ben je wel vooringenomen.

Ik heb veel wetenschappelijke literatuur bestudeerd over het gearrangeerde huwelijk. Ik kwam deze vooringenomenheid constant tegen bij wetenschappers, of ze nu westerse namen hebben of Patel of Ahmad of Pande heten.

Echte diversiteit in het onderzoek gaat niet om kleur. Het gaat erom dat je bereid bent je taalgebied, je sociale principes, je waardesysteem tijdelijk te parkeren, en in de schoenen te stappen van mensen die in andere ideeën geloven, in andere sociale principes, ook al zijn wij daartegen.

Naema Tahir is jurist en schrijver. Voor Trouw schrijft ze om de week een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden