Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Duw de dood gerust weg, zolang je kunt

Opinie

Bert Keizer

© Trouw
opinie

Vorige week schreef Stijn Fens een aantal overwegingen op uit de mond van Erik Borgman, theoloog. Wij werden op zeer grondige wijze meegenomen naar het lijden van Christus. Zo grondig dat ik enigszins terugdeinsde. 

Borgman zei: "Het christendom is een vreemde religie. Er wordt inderdaad iemand in het centrum gezet die is doodgemarteld. Je kunt daar omheen lopen en het allemaal wat aardiger maken. Dan snappen mensen het beter. Ik zou zeggen: niet doen. Realiseer je hoe gruwelijk en uitzichtloos dat lijden van Jezus werkelijk was."

Lees verder na de advertentie

Dat 'doodgemarteld' vond ik vervelend. Ik keek ineens met een andere blik naar de kruisdood en moest denken aan Elsschots 'Dwaallicht'. In dat verhaal dwaalt de verteller met drie Oosterlingen door nachtelijk Antwerpen. De mannen zijn Indiërs afkomstig van een schip in de haven. Ze zoeken een zekere Maria, een meisje van lichte zeden dat hen van dienst zou willen zijn. 

De ik-figuur beantwoordt hun vragen zo goed mogelijk, dus als ze over godsdienst komen te spreken vertelt de Indiër dat hij moslim is. De verteller tekent een kruisbeeld om zijn godsdienst uit te leggen. "Hij had er meer in de stad zien hangen en ze telkens hartgrondig beklaagd. "Wordt dat hier veel gedaan?", vraagt hij, waarop ik hem terechtwijs, zeggend dat dit onze God is, onze Allah. "Waarom heeft hij dat laten doen?", vraagt Ali, "en wie heeft het aangedurfd?" Als ik zeg dat hij het zelf zo gewild heeft, zie ik dat ze sprakeloos van verstomming zijn. Aan ophelderen valt niet te denken..."

Of was hij en bleef hij, ook in men­sen­ge­daan­te, God, dus wist hij, Hij, heel goed dat dit met een sisser zou aflopen?

Met goedvinden van zijn vader

Elsschot weet niet hoe hij het uit moet leggen. Ik heb het eigenlijk ook nooit goed begrepen. Borgman en Elsschot brengen mijn onbegrip opnieuw aan het licht. Hoe zit dat nou, dat we allemaal ethisch opknappen door die ene man dood te martelen, met goedvinden van zijn vader?

Theologisch liggen hier nogal wat ongeschilde appels. Leed Jezus wel zo erg? Hij was toch God? Hier struikelen we een ruzie in die al begon in de vierde eeuw na Christus. Het gaat om een lastig dilemma. Was Jezus een mens en leed hij precies zo erg als we denken en als hij zelf aangaf in de Hof van Olijven? Maar dan is hij niet meer dan een slachtoffer van Romeins/Joods politiek/godsdienstig gechicaneer zonder enige kosmische echo.

Of was hij en bleef hij, ook in mensengedaante, God, dus wist hij, Hij, heel goed dat dit met een sisser zou aflopen? Dat betekent dat Hij in de Hof van Olijven Zijn Vader met een knipoog vroeg of het niet anders geregeld kon worden. Rond deze vraag is heel wat ellende aangericht, het ging om een i: homoi of homo, was hij als God, of was Hij God?

Homoi-ousios was het Grieks waarin men stelde dat Jezus wel iets van God weg had. En homo-ousios was het Grieks voor de partij die vond dat Jezus God was. Allemaal onopgelost tot op de dag van vandaag, en onoplosbaar, zou ik zeggen.

Onherroepelijk ondergespit

Wat ik niet zag aankomen, is Borgmans oversteek naar een 'Vermaan aan het Huidige Tijdsgewricht'. 'Borgman noemt het tragisch dat steeds minder mensen het verhaal van Jezus' lijden kennen en begrijpen, ondanks een evenement als The Passion. "Ik zie een cultuur om me heen die het daar sowieso moeilijk mee heeft. We duwen dingen als lijden, dood, eindigheid en zinloosheid voortdurend weg".'

Een voor mij erg troostrijke bewering, omdat ik hier een medemens tref die bijna net zo'n vervelende snob is als ikzelf in dat neerkijken op The Passion. Helaas moet ik weer afhaken bij zijn advies om lijden, dood, eindigheid en zinloosheid niet weg te duwen. Want ik vind dat nou juist een erg goed idee. 

Duw de dood maar weg, zolang je kunt. Ik geloof dat Borgman zich vergist in de cultuur die hij om zich heen ziet. Wat in 33 na Christus gold, en ook in 3300 voor Christus, geldt nog steeds in 2018 na Christus: alle mensen gaan dood. En of je je daar nu een heel leven tegen weert, het er nooit over wilt hebben, het in alle toonaarden wilt bezingen, er altijd al naar verlangde of denkt het te overleven, aan het eind van de rit word je onherroepelijk ondergespit.

Bert Keizer is filosoof en arts bij de Levenseindekliniek. Voor Trouw schrijft hij wekelijks een column over zorg, filosofie, en de raakvlakken daartussen.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Of was hij en bleef hij, ook in men­sen­ge­daan­te, God, dus wist hij, Hij, heel goed dat dit met een sisser zou aflopen?