De vraag van monic

Duur kankeronderzoek alleen voor zware rokers?

Beeld Leo Lanser

De grootste kans om beginnende longkankercellen te vinden is bij zware rokers. Immers, bij niet-rokers en matige rokers komt de ziekte aanzienlijk minder vaak voor. 

Naar schatting 90 procent van de sterfte aan longkanker hangt samen met rookgedrag. Juist dat stelt onderzoekers die de sterfte willen terugdringen door vroegtijdige opsporing voor een bijzonder dilemma.

Om zoveel mogelijk levens te redden door groeiende tumoren al in een vroeg stadium in de longen op te sporen, moet het onderzoek zich wel beperken tot vooral die mensen die vele jaren zwaar gerookt hebben. Bij hen is de meeste winst te behalen. Bij matige rokers en niet-rokers komen die minuscule tijdbommen minder vaak voor en staan dus de baten niet in verhouding tot de onderzoekskosten.

In Nederland sterven jaarlijks zo'n 6000 mannen en 5000 vrouwen aan longkanker. Dankzij de ontwikkeling van een longkankerscan kan de sterfte aan deze ziekte, via vroegtijdige opsporing, nog beter worden voorkomen. Zo'n scan is wel duur, het is geen kwestie van een breed bevolkingsonderzoek, zoals bij borstkanker of baarmoederhalskanker. De onderzoeksgroep moet dus zorgvuldig worden gekozen. Dat betekent dat mensen die nooit gerookt hebben afvallen, net als wie kort of maar heel weinig rookte.

Beloning voor slecht gedrag

Vanuit het principe van efficiency bezien ligt het voor de hand om inderdaad die kostbare scan alleen toe te passen bij mensen die meer dan dertig jaar minstens een pakje sigaretten per dag hebben gerookt. Maar met een ethische blik kan dat ook gezien worden als een beloning voor slecht gedrag. Want wie ongeremd doorgepaft heeft mag wel onder de scan, met kans om er op tijd bij te zijn, en wie zich misschien wel met veel moeite beperkt heeft tot een paar sigaretten per week, valt er buiten en moet dan het risico lopen te laat te merken dat het foute boel is.

Van een geheimzinnige en dodelijke aandoening die fluisterend met de letter 'k' werd aangeduid, zijn sommige kankersoorten langzamerhand een chronische ziekte geworden, dankzij tijdige opsporing en precieze medicatie.

Dat op tijd erbij zijn is zeker bij longkanker van belang, wegens de groeisnelheid van deze tumor en omdat de patiënt van dat groeien een tijd niets merkt. Pas als hij ergens last van krijgt, is het vaak te laat. Vandaar dat de sterfte aan longkanker het hoogst is van alle kankersoorten.

Wie ziek is, heeft recht op behandeling. Slechte gewoontes als roken, drinken, te vet of te zoet eten worden niet verrekend. Bij de invoering van de longkankerscan lijkt nu iets van het omgekeerde te gebeuren: wie door het eigen rookgedrag veel kans op longkanker heeft, krijgt voorrang.

Een besluit hierover is nog niet genomen. Het onderzoek met een longkankerscan is nog in voorbereiding. In een advies aan de minister gaat de gezondheidsraad hierover ongetwijfeld verstandige dingen formuleren.

Wat vindt u: mag zo'n duur onderzoek alleen op zware rokers worden toegepast?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres. Een keuze uit de antwoorden verschijnt woensdag.

Lees hier meer vragen van Monic. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden