OpinieNatuurgebieden

Drukte in de natuur vraagt om creatieve oplossingen

Het is hartverwarmend dat zoveel mensen nu de natuur opzoeken, maar het vergt wel creatieve oplossingen, betoogt Marc van den Tweel, directeur van Natuurmonumenten. 

Dit voorjaar beleefde Natuurmonumenten een historisch moment. Op 22 mei riepen we – voor het eerst in ons 115-jarig bestaan – mensen op om naar huis te gaan en onze gebieden te verlaten. Vorig weekend lieten veel natuurgebieden ook weer forse drukte zien.

Het bezoek aan natuurgebieden is in 2020 sterk gestegen. Uit gegevens van Google statistics blijkt dat bezoekersaantallen gemiddeld met 30 procent toenamen. Op piekmomenten worden vaker verkeersregelaars ingezet, incidenteel worden natuurgebieden gesloten. Zo toont de (gedeeltelijke) lockdown aan dat we in Nederland simpelweg meer ruimte nodig hebben om adem te halen.

Dubbel gevoel

Het geeft een dubbel gevoel. Hier en daar waren er problemen met overvolle parkeerplaatsen, incidenten tussen bezoekers en was er extra afval. Tegelijkertijd is het ook hartverwarmend om te zien welke betekenis natuur inneemt in ons leven, nu onze leefwereld tot de kern wordt teruggebracht.

Ten aanzien van de drukte past ook een relativering. Ja, op een aantal hotspots is het regelmatig te druk. Maar op andere plekken valt dat enorm mee. Beelden van uitpuilende parkeerplaatsen doen geen recht aan het feit dat bezoekers snel daarna uitwaaieren. Wie een aantal kilometers een gebied inloopt, komt doorgaans nog steeds in een wereld van rust en ruimte. Onze insteek is en blijft dan ook: wees welkom, maar hou je aan de corona- en toegangsregels.

Slimmer zoneren

De coronapandemie heeft een ontwikkeling versneld die al langere tijd zichtbaar is: de herwaardering van de Nederlandse natuur. Dat koesteren we, maar het brengt ook nieuwe uitdagingen met zich mee. Natuurbeheerders moeten hun gebieden slimmer zoneren, door wandel-, fiets- en ruiterroutes zo aan te leggen dat bezoekersstromen gescheiden en verspreid worden. Nieuwe technieken geven nieuwe mogelijkheden voor crowdmanagement; wandel-app’s en websites kunnen bijvoorbeeld, op basis van bezoekcijfers, bepaalde routes wel of juist niet laten zien.

Maar dat zal niet genoeg zijn. Demografische ontwikkelingen in Nederland vereisen dat we in recreatie, ontspanning en geestelijke en lichamelijke fitheid blijven investeren. Door corona is 2020 een exceptioneel jaar, maar hoe dan ook zal de recreatiedruk op onze natuur toenemen. We moeten op zoek naar mogelijkheden om die druk op te vangen. Dat vraagt om creatieve oplossingen.

De berg van Wijster is een mooi voorbeeld: deze voormalige vuilstort van de Vam is interessant gemaakt voor wielrenners, mountainbikers en wandelaars. Als je op een andere manier naar het landschap kijkt, kunnen er tientallen locaties in Nederland bijkomen. Geen hardcore natuur met zeldzame soorten, maar wel fantastische gebieden voor een groene, sportieve beleving.

Frisse neus

Ook in het buitengebied zijn nog tal van mogelijkheden, waardoor niet elke frisse neus hoeft te landen in beschermde natuurgebieden. Op sommige plaatsen hebben waterschappen hun schouwpaden al toegankelijk gemaakt. Maar er liggen nog honderden kilometers aan (boerenland)paden langs sloten en beken te wachten om opengesteld te worden. Zo roepen we ook Rijkswaterstaat, defensie, gemeenten en andere grondeigenaren op om opnieuw te kijken naar de toegankelijkheid van hun gebieden.

Het allerbelangrijkste is dat het Nationaal Natuur Netwerk wordt afgemaakt. Tientallen jaren hebben we erin geïnvesteerd om natuurgebieden groter te maken en met elkaar te verbinden. Maar recente rapporten van de overheid laten zien dat het doel (40.000 hectare nieuwe natuur in 2027) waarschijnlijk niet gehaald wordt. Daar moet echt een tandje bij, want robuuste natuur die een stootje kan hebben, is onmisbaar maatschappelijk kapitaal. Het is een van de vele lessen die de coronacrisis ons geleerd heeft.

Lees ook:

Boswachters: de natuur lijdt onder het corona-effect

Meer mensen gaan sinds coronatijd de natuur in. Dat gaat gepaard met schade en overlast, zeggen boswachters.

Lang niet iedereen houdt afstand, een snerpend NL-alert ten spijt

Genoeg afstand houden is makkelijker gezegd dan gedaan, bleek afgelopen weekend. Artsen en instanties maken zich zorgen over de laconieke wijze waarop Nederlanders met de richtlijnen van het RIVM omgaan. 

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden