null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Dries van Agt wordt wéér antisemiet genoemd, het CDA wil er wéér zijn vingers niet aan branden

In 2009 publiceerde Dries van Agt een vuistdik boek met als titel Een schreeuw om recht, de tragedie van het Palestijnse volk. De voormalige premier, commissaris van de Koningin en EU-ambassadeur in Tokio en Washington, was na zijn pensionering met zijn ‘meisje’ Eugenie op pelgrimage gegaan naar het heilige land en geschrokken van wat hij zag.

Zoals alle Nederlanders van zijn generatie was hij lang behept geweest met een vanzelfsprekende sympathie voor Israël. Maar die bleek niet bestand tegen de feiten op de grond: de kolonisatie van Palestijns gebied. Van Agt verdiepte zich in de materie, bleef Israël en de bezette gebieden bezoeken, en zo werd hij antisemiet.

Dat wil zeggen, volgens de driftigste van de Israël-aanhangers, die zijn kritiek op het beloofde land niet konden verdragen. Ik sprak Van Agt in die dagen, kort na de publicatie van zijn boek. Vooraf had ik gegoogeld op zijn naam, gecombineerd met het trefwoord ‘antisemiet’. Dat leverde bijna vijfduizend hits op. Raakte hem dat nog? Na een diepe zucht en een lange stilte begon Van Agt over Hajo Meyer, ‘een van mijn beste kornuiten in deze strijd’. Meyer, die in 2014 zou overlijden, was een overlevende van Auschwitz en bestuurslid van Een Ander Joods Geluid. “Luister Dries”, had hij gezegd, “in onze jeugd betekende antisemiet: iemand die Joden haat. Vandaag is een antisemiet veelal: iemand aan wie sommige Joden het land hebben.”

Het is nu 12 jaar later, en Van Agt heeft als laatste symbolische daad zijn lidmaatschap van het CDA opgezegd, ‘diep teleurgesteld en gegriefd’ omdat zijn partij weigert zich het lot van de Palestijnen aan te trekken. Google telt inmiddels 13.800 maal de combinatie ‘Van Agt-antisemiet’, maken we daar ‘antisemitisme’ van dan komen we op 22.600. Daar valt ook een stuk als dit onder, maar toch: het illustreert de verbetenheid en agressiviteit die je over je afroept wanneer je vraagt om een politieke veroordeling van Israëls handelen.

Ik zeg er direct bij dat er inderdaad antisemitisme bestaat dat zich vermomt als Israël-kritiek. Maar dat kan geen reden zijn om dus maar te zwijgen, bijvoorbeeld over de apartheids-mechanismen die Israël toepast, zoals mensenrechtenorganisatie B’Tselem zegt. Van Agt erkent ‘het recht van bestaan van de staat Israël, in welzijn en veiligheid’; het CDA had hem serieus moeten nemen in plaats van te kiezen voor het ‘vingers niet aan branden’.

Natuurlijk maakt het voor de partij in concrete termen weinig uit of deze 90-jarige wel of geen lid meer is. Maar veelbetekenend is zijn afscheid wel, en het gaat om veel meer dan Israël en de Palestijnen. In 2010, bij het spektakelcongres over samenwerking met de PVV, zei Van Agt nog dat hij ‘vervuld was van de ferme wens om tot het einde van zijn dagen in het CDA te blijven’. Maar van Wilders moest hij niets hebben, die sloopte de rechtsstaat en de internationale rechtsorde. Het CDA luisterde niet, en Van Agt vervreemde almaar meer van zijn partij.

Dit is wat hij deze week schreef: “Ik heb de hoop verloren dat het CDA de kant van het recht, de rechtvaardigheid en de solidariteit met mensen in verdrukking zal kiezen.”

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden