column

Doordat ‘wij’ polariseren creëren we gezamenlijk een ‘zij’

Babah Tarawally.

‘They are us’, zei Jacinda Arden, premier van Nieuw-Zeeland, in reactie op de aanslag in de moskee. Ze refereerde hiermee aan de migranten die op koelbloedige wijze door een krankzinnige malloot zijn afgeslacht. De schutter, een Australische man, is volgens haar niet ‘one of us’. Hij is de indringer, de barbaar, de terrorist, die eropuit was om de harmonie in haar land te verstoren. Hiermee onderschrijft Jacinda een fundamenteel verschil tussen het gebruikelijke denken in ‘wij’ en ‘zij’.

In haar Nieuw-Zeeland is ‘wij’ eenieder die zich rechtmatig binnen de landgrenzen bevindt en vredig met elkaar wil samenleven. De witte schutter van Australische komaf behoort niet tot het ‘wij’. Mooi, maar ik vraag mij af of de premier de zaak anders had belicht als de dader een witte man uit Nieuw-Zeeland was geweest.

Het herinnert mij aan de ‘pleur op’ uitspraak van onze premier Mark Rutte over Turkse Nederlanders die geen binding hebben met Nederland. Diederik Samsom, ex-partijleider van de PvdA, reageerde verontrust op de premier: “Ik waag te betwijfelen of u dit ook tegen Nederlanders zou hebben gezegd.” De premier over Nederlandse hooligans: “Ik schaam me voor ze!”

En dan schiet, precies een maand geleden, één van de ‘pleur op’-mannen van Rutte vier mensen dood in een tram in Utrecht. De man, geboren in Turkije, is opgegroeid in Nederland. Een verschrikkelijke daad van terreur aan de vooravond van de Provinciale Verkiezingen. Voer voor een partij als Forum voor Democratie van Thierry Baudet die als grote winnaar uit de bus is gekomen. Naast zijn mattie Geert Wilders van de PVV zet hij de strijd voort om het wit uit de gekleurde hagelslag te halen.

‘Hoe kunnen we voorbij het wij–zij denken komen?’ Exact deze vraag stelde ik twee jaar geleden tijdens een bijeenkomt in Utrecht aan de Afrikaanse filosoof Mogobe Ramose. Hij glimlachte en zei dat in de Ubuntu-filosofie alleen een ‘wij’ bestaat. Ubuntu is de Afrikaanse filosofie die zegt dat je pas een mens bent als je de ander erkent als mens. Ik ben omdat wij zijn! Betekent dit tegelijkertijd dat door het onderkennen van de ander als behorend tot ‘zij’, de ander geen mens meer is? Tot op de dag van vandaag houdt deze vraag mij bezig.

Drie fases

We onderkennen drie fases in het leven; het verleden, het heden en de toekomst. Deze drie eenheden voeden en beïnvloeden elkaar en vormen een bron voor het wij–zij denken. Denk maar eens aan eindeloze gebeurtenissen in de geschiedenis waar de tegenstelling tussen ‘wij’ en ‘zij’ zo groot waren dat de ene partij de ander wenste uit te roeien of uit te buiten. Zoals de trans-Atlantische slavenhandel, de vervolging van de Joden, de Armeense genocide, de burgeroorlog tussen de Tutsi’s en Hutu’s, de vervolging van Rohingya-moslims in Birma, de terreurdaden van de afgelopen tijd door en tegen moslims et cetera. Wie neemt hiervoor verantwoordelijkheid?

Doordat ‘wij’ polariseren creëren we gezamenlijk een ‘zij’. De witte schutter in Nieuw-Zeeland en de lichtgetinte man in Utrecht zijn daardoor mede mogelijk gemaakt door ons, het ‘wij’. Ze zijn niet de ander. Ze zijn tot de ander gemaakt!

Het is begonnen met intolerantie en haatzaaien in het verleden, dat is overgegaan naar zorgen in het heden, en maakt dat mensen de ogen willen sluiten voor de toekomst. 

Babah Tarawally is schrijver, columnist en programmamaker. Voor Trouw schrijft hij om de week over (verborgen) discriminatie en racisme, maar vooral over manieren om elkaar op dit thema te kunnen verstaan.

Lees ook:
Columnist Babah Tarawally wil niet met het vingertje naar de lezer wijzen

Tarawally schrijft sinds deze maand om de week een column voor Trouw. In dit interview vertelt hij wat we van die columns kunnen verwachten. ‘Mijn stem is nodig.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden