Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Door alles te medicaliseren worden de wachtlijsten alleen maar langer

Opinie

Pieter Barnhoorn

. © ANP
Opinie

Waarom worden er eigenlijk zoveel mensen verwezen naar de GGZ? We zullen eerst die vraag moeten zien te beantwoorden, voor we kunnen gaan denken aan oplossingen voor de lange wachtlijsten, aldus huisarts Pieter Barnhoorn.

Psychiaters en psychologen werken al jaren hard om de wachtlijsten in de ggz te verkorten. Desondanks blijven ggz-wachtlijsten een van de weinige zekerheden in menig leven.

Lees verder na de advertentie

Emeritus hoogleraar neurologie Rien Vermeulen en NIP-bestuurslid (Nederlands Instituut van Psychologen) Aart Franken weigeren zich hierbij neer te leggen. Hun oplossing is een ggz-specialist aan de ggz-poort om het 'kaf van het koren te scheiden'.

De eerste wil een psychiater als poortwachter (Opinie, 26 juli), de tweede een psycholoog als poortwachter (Opinie, 2 augustus). Maar hoort de poortwachter niet in de eerste, in plaats van de tweede lijn? En wat noemen we kaf en wat koren? Bepaalt de psychiater dat, of de maatschappij? En is het kaf van psychiaters, koren voor psychologen? Of zijn er nog oplossingen buiten het medische denkbaar?

Voor structurele oplossingen van de ggz-wachtlijsten moeten deze en meer vragen eerst bediscussieerd worden. Laten we beginnen met de vraag: waarom worden er zoveel mensen verwezen naar de ggz? Hoe kunnen we het hoge aantal depressies, angsten en burn-outs begrijpen, tegen de achtergrond van decennia vrijheid en welvaart?

Moeizamere identiteitsontwikkeling

Een belangrijke verklaring is het verdwijnen van verbanden in onze maatschappij, met als gevolg een moeizamere identiteitsontwikkeling. Vóór ontkerkelijking en ontzuiling kon men veel van zijn of haar identiteit ontlenen aan de groepen waartoe men behoorde. In dezelfde tijd is ook de opvoeding vrijer geworden. Wanneer we identiteit begrijpen als 'de redenen waarom we doen wat we doen en laten wat we laten', wordt identiteitsontwikkeling zonder aangereikte kaders sisyfusarbeid. Een jaartje backpackend 'op zoek naar jezelf' of een pelgrimage naar Santiago de Compostela vult die leegte onvoldoende. De vrije keuzeruimte die ontkerkelijking, ontzuiling en vrije opvoeding bieden hebben zingevings- en keuzeproblematiek als keerzijde.

Vragen gesteld aan een medicus, worden doorgaans in een medisch denkraam behandeld. Van de huisarts gaat het naar de psychiater.

Zingevings- en keuzeproblematiek zijn meer dan eens de opmaat naar somberheid, angsten en geestelijke overspanning en komen zo steeds vaker de spreekkamer van de (huis)arts binnen. Maar vragen gesteld aan een medicus, worden doorgaans in een medisch denkraam behandeld. Van de huisarts gaat het naar de psychiater. Daar krijgen patiënten doorgaans wel enige symptoomverlichting, maar de onderliggende problematiek, die blijft.

Grote aantrekkingskracht

Niet iedere vraag gesteld aan een dokter, is daarmee ook een medische vraag. Sommige vragen zijn simpelweg verkeerd geadresseerd. Maar het medisch denkraam heeft een zo grote aantrekkingskracht in de huidige maatschappij, dat veel ongemakken in medische vragen gegoten worden. En dokters missen vaak de bescheidenheid en de kennis om buiten medische diagnosen te durven denken. Echter, voor veel problemen in het leven is het medische denkraam gewoon te smal.

Natuurlijk, diagnoses geven zekerheid, identiteit en de belofte van controle, behandeling en misschien zelfs genezing! Maar door alles te medicaliseren worden wachtlijsten alleen maar langer. Daar is niemand bij gebaat.

Ggz-wachtlijsten lossen we niet op met het aanstellen van nieuwe poortwachters. De huisarts is en blijft de poortwachter van de gehele zorg. Ook van de geestelijke zorg. Maar hij zal, samen met de POH-ggz (praktijkondersteuner), daarbij toenemend alert moeten zijn op vragen met een andere dan een strikt medische achtergrond. Hiervoor is, naast extra opleiding, een goede samenwerking met bijvoorbeeld geestelijken en andere zinverleners essentieel. Door kaf en koren in een vroeger stadium te scheiden en iedere professional de zorg te laten leveren waarvoor hij is opgeleid, kunnen mensen het best geholpen worden.

Lees ook:

Bij ggz-patiënten klopt de diagnose vaak niet (meer)

Bij een kwart van de zwaar psychiatrische patiënten bij de Gelderse instelling GGNet klopt de oorspronkelijke diagnose niet meer.

Patiënt de dupe van losse contracten ggz

De geestelijke gezondheidszorg fragmenteert door de vele zelfstandige psychologen en psychiaters. Daar is de cliënt niet bij gebaat, betoogt Ameon Struijk, hoofd behandeling van de forensische polikliniek ForAm.

Deel dit artikel

Vragen gesteld aan een medicus, worden doorgaans in een medisch denkraam behandeld. Van de huisarts gaat het naar de psychiater.