OMBUDSMAN

Doet Trouw aan hysterie? Nee, lezers willen de feiten over aanslag Utrecht

Trouw-ombudsman Adri Vermaat. Beeld Maartje Geels

Een bericht op een binnenpagina van Trouw van dinsdag was ruim voldoende geweest om de aanslag in Utrecht adequaat weer te geven, hekelt een lezer de kwantiteit van de berichtgeving.

Hoe afschuwelijk óók deze lezer de gevolgen van ‘Utrecht’ vindt, in de acht foto’s en tekst over zes pagina’s herkent hij de  ‘hysterie’ die hem daags tevoren via sociale media, krantensites, extra tv-journaals en radioreportages al verontrustte: aangewakkerde terreurangst. 

Met hun stortvloed aan publiciteit en detailinformatie fungeren media volgens hem als aanjager van de angst. Trouw zou zich hiervan verre moeten houden. Vaak met vals nieuws doorspekte berichten verspreiden zich op een dag als maandag zo snel dat de mens nauwelijks ruimte heeft om op adem te komen. Wees dan journalistiek flink en kies voor een terughoudende, journalistieke aanpak van de aanslag in Utrecht. Voor zo’n lezerspleidooi valt veel te zeggen. Het is alleen de vraag of de krant dinsdag afweek van haar onderscheidende, rustige patroon.

Naar moderne journalistieke maatstaven vind ik niet dat de redactie wild heeft toegeslagen. Ondanks de schuivende journalistieke panelen ligt de prioriteit nog haarscherp bij nieuwsgaring. Feiten die de redactie in meer of mindere mate voldoende belangrijk vindt en waarvan wordt vermoed of vaststaat dat zij de interesse hebben van lezers, verdienen plek in de krant. Bij de gebeurtenis in Utrecht deed Trouw dit verspreid over zes pagina’s, waar meer informatie nog mogelijk was geweest, zonder in herhaling te hoeven vallen. Een juiste dosering bij grote nieuwsfeiten, zoals deze aanslag, is voor lezers steeds belangrijker. Zij worden op de dag zelf, via de Trouw-site of anderszins, al van minuut tot minuut op de hoogte gehouden van nieuwer nieuws. Wat voor de papieren krant dan de juiste dosering is, is een kwestie van journalistiek gevoel: op welk moment eindigt relevante lezersinformatie en is de actuele berichtgeving even uitgewerkt?

10 november 2004

Om te accentueren hoe snel media op dit terrein veranderen, neem ik u kort mee naar het Laakkwartier in Den Haag, Antheunisstraat, 10 november 2004, net een week na de moord op Theo van Gogh. Twee leden van de terroristische Hofstadgroep, verschansten er zich in een door hen gehuurd pand. Een stukje uit de Trouw-berichtgeving van 11 november 2004: ‘Om kwart voor drie 's ochtends probeerde de politie aanhoudingen te verrichten in een bovenwoning in de Antheunisstraat in het kader van terrorismeonderzoek. Volgens de politie gooiden de bewoners een handgranaat. Ook schoten ze. Bij de deur was een explosie, mogelijk het gevolg van een boobytrap. Daarna begon de belegering van de woning, die veertien uur duurde'.

Zo'n kale passage-zonder-duiding in een terreurzaak, die wereldwijd de aandacht trok, is onvergelijkbaar met de meer beschouwende berichtgeving over ‘Utrecht’. Tijden veranderen en de journalistiek verandert driftig mee. Na het Laakkwartier zijn er wereldwijd terroristische aanslagen geweest die de angst voedden. Op die novemberdag in Den Haag ging het openbare leven normaal door. In de risicovolle situatie ging destijds alleen de Antheunisstraat ‘op slot’. In Utrecht lag het openbare leven stil. Veiligheidsdiensten zijn alerter en sluiten risico's uit. Media beschikken inmiddels over veel meer informatie- en communicatiemiddelen en bedienen hun publiek dienovereenkomstig.  

Natuurlijk blijven er voor de krant aandachtspunten. De foto dinsdag op de voorpagina met een volgens het bijschrift ‘afgedekt slachtoffer’ op het asfalt, was volgens sommige lezers ‘over’ en wat mij betreft ‘op’ het ethische randje. Vragen over de juistheid van het etiket ‘aanslag’ dat de redactie gebruikte, liggen eenvoudiger. Aanslag is een correct gebruik en voor het dadermotief onbelangrijk. Denk bijvoorbeeld aan de criminele ‘aanslag’ op het Telegraafgebouw, zomer 2018.

Ombudsman Adri Vermaat van Trouw bespreekt journalistieke dilemma’s en kijkt kritisch naar de werkwijze van de redactie. Zijn eerdere artikelen leest u hier. Reageren? Stuur een mail aan ombudsman@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden