ColumnHenk Hoijtink

Doet het er nog iets toe, wat Johan Derksen zegt?

Johan Derksen met een clownsneus. Het was een geknutseld plaatje in een tweet van Memphis Depay, profvoetballer. Ik prijs me gelukkig met de generaties topvoetballers die ik van nabij heb mogen meemaken. Niet één zou dit in zijn hoofd hebben gehaald, niet één zou zich hiermee een seconde hebben vermoeid.

De spelers van het Nederlands elftal, van wie Depay zich – teken van de tijd – een van de voormannen waant en mag wanen, hebben besloten (of zich laten opleggen) het programma van Derksen te boycotten. Wat dat dan ook moge betekenen – je zag ze er nooit, en miste ze er niet.

Derksen heeft een slechte grap gemaakt, wordt gezegd. Het was niet eens een grap, vond ik, en dat vond ik niet vreemd; hij is geen komiek. Hij zei iets over iemand die had gezegd dat hij een Zwarte Piet tegen zijn kop zou schoppen, of zoiets. Niet iemand om heel serieus over te doen, toch?

De andere kant zal altijd zeggen dat ik het niet kan invoelen

Derksen is geen racist, natuurlijk niet. Hoe kun je niet tegen ­racisme zijn, vraagt hij dan in zijn programma. Ja, hoe kun je dat níet zijn? Maar dat is voor ons, witte mannen, niet genoeg. Ik mag zeggen, zoals hier vorige week, dat ik de kleur van Edgar Davids nooit heb gezien, maar de ‘andere kant’ (die ik dus niet als de andere kant denk te voelen) zal en kan altijd blijven zeggen dat ik het niet werkelijk kan invoelen, dat wij dat niet kunnen.

En dat is waar, zo complex is dit onderwerp. Of nee, het is nog complexer. De zeventiger Derksen zou, wordt gezegd, de tijdgeest niet meer aanvoelen. Onze tv-recensent Maaike Bos was iets milder, of subtieler: hij wil wel ­invoelen, maar hij kan het niet.

Op dat sentiment spelen de spelers van nu in – nou ja, Depay zeker, maar ik denk niet iedereen (daarover zo meer). Oranje distantieert zich van iemand die het in de complexe racismekwestie nooit ten volle goed kan doen, zoals velen met hem met het (zoals dat dan heet) witte privilege. Maar als Derksen de tijdgeest niet meer aanvoelt, als wij dat misschien niet kunnen, wat zegt dat? Wat is die tijdgeest?

Goed is goed, slecht is slecht, raar is raar

Ik kijk al jaren filterend naar het programma van Derksen en René van der Gijp. De ongein en de zijpaden laat ik voor wat ze zijn. Ik kijk voor de momenten waarop Van der Gijp een kwartslag in het denken draait en dan naar voetballers kijkt – dat hoor je aan geen enkele andere praattafel. En Derksen zegt nog gewoon wat hij van voetballers vindt, zonder aanzien des persoons: goed is goed, slecht is slecht, en als een speler raar doet, blank of gekleurd, doet hij raar.

Is de tijdgeest niet zeker óók dat dat niet meer wordt gepruimd, door de voetballers dan, gekieteld in hun wereld van hartjes en opgestoken duimpjes door hun volgersscharen?

Nee, niet iedereen, zei ik net al. Ik zal niet alle leden van een groep over één kam scheren, dat gebeurt in dit discours al veel te veel, om niet te zeggen aan een stuk. Er zijn voetballers van Oranje van wie je nog gewoon kunt zeggen dat ze slecht zijn als ze slecht zijn, dat ze raar doen als ze raar mochten doen.

Over een kam geschoren 

Maar zwijgend doen ze nu mee met – ja, waarmee eigenlijk? Doet het er nog toe wat Derksen nu eigenlijk zegt? Is dat niet óók de tijdgeest: dat zoiets er niet meer toe doet, dat het wordt overschreeuwd, dat veel over een kam wordt geschoren, onder het dan elke kanttekening ontkrachtende witte privilege wordt geschaard?

Bij de gedachte aan een profvoetballer die een plaatje met een clownsneus in elkaar knutselt, is het, lezers, tijd voor vakantie. Tot later, als de bal weer rolt in Nederland, om dan te zeggen dat spelers goed zijn als ze goed zijn, slecht zijn als ze slecht zijn, raar doen als ze raar doen.

Henk Hoijtink bespreekt in zijn columns de voetbalwereld. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden