Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Dit verhaal galmt vandaag over de Dam tijdens de klimaatmars: We hébben een keuze

Opinie

Heleen de Coninck

Bord van een klimaatspijbelaar, eerder in Den Haag. © ANP
Opinie

Om een uur begint de klimaatmars in Amsterdam. Aan politici met verkiezingspraatjes biedt de organisatie geen podium. Alleen de klimaatjeugd, artiesten en wetenschappers spreken de menigte toe. Heleen de Coninck, klimaatwetenschapper van het VN-panel IPCC, is een van hen. Hier een ingekorte versie van haar toespraak op de Dam vanmiddag. ‘Onze wereld verandert snel, hoe je het ook wendt of keert. Met ambitieus klimaatbeleid of zonder. Ook Nederland zal nooit meer hetzelfde zijn.’

In 2015 hebben alle landen van de wereld het ‘Parijs-akkoord’ afgesproken. De temperatuurstijging op aarde moet ruim onder de 2 graden Celsius blijven, liefst onder de 1,5 graad. Die anderhalve graad werd niet zómaar bedacht. Die werd op de agenda gezet door kleine eilanden in de Stille Oceaan. Die realiseerden zich dat ze bij twee graden temperatuurstijging hun hele land en hun cultuur zouden verliezen door zeespiegelstijging.

Lees verder na de advertentie

Maar er was toen nog nauwelijks bekend wat 1,5 graad temperatuurstijging precies betekent voor ónze samenleving. Daarom vroegen de landen het wetenschappelijk klimaatpanel van de VN (het IPCC) om op te schrijven wat dat nieuwe doel eigenlijk betekent.

Heleen de Coninck © Dick van Aalst

Mijn collega’s en ik hebben duizenden wetenschappelijke studies gelezen, en tienduizenden commentaren van meer dan duizend experts en regeringen beantwoord. Na ruim anderhalf jaar keihard werken werd ons rapport in oktober goedgekeurd door alle landen van de wereld. En al heb ik er zelf als hoofdauteur aan gewerkt… ook voor mij kwamen de conclusies van het IPCC-rapport als een even ontnuchterende als hoopvolle verrassing. Onze wereld verandert snel, hoe je het ook wendt of keert. Met ambitieus klimaatbeleid of zonder. Ook Nederland zal nooit meer hetzelfde zijn.

De keuze

Maar: we hébben nog een keuze. Want de verschillen in gevolgen tussen 1,5 en twee graden zijn groot. 1,5 of 2 graden is het verschil tussen koraalriffen waar nog maximaal 30 procent van overblijft of koraalriffen die volledig verdwijnen. En zonder koraal veel minder zeeleven.

Ik zou u graag vertellen dat u het kli­maat­pro­bleem kunt oplossen door uw persoonlijke gedrag aan te passen. Dat helpt heel veel, maar genoeg is het helaas niet.

Heleen de Coninck, IPCC

1,5 of 2 graden maakt veel verschil voor het leefgebied van planten en dieren op aarde. Insecten bijvoorbeeld, waarvan wij afhankelijk zijn voor onze oogsten, ons voedsel dus. 1,5 of 2 graden kan het verschil zijn tussen onomkeerbaar smelten van het landijs op de polen. Ons KNMI sluit niet uit dat de zeespiegelstijging in Nederland in dat geval 2,5 tot 3 meter wordt, in 2100 al, vooral door Antarctica. Daar zijn onze dijken niet op berekend.

Als we dit willen voorkomen, moet de ambitie omhoog. Er moet heel snel, heel veel veranderen om 1,5  graad binnen bereik te houden en dat kan nog. Maar de tijd raakt op. Want nu al is de aarde met 1 graad opgewarmd. U heeft de gevolgen allemaal al gemerkt, ook kort geleden nog. Eén warmterecord in februari maakt natuurlijk nog geen klimaatverandering. Maar al die weerrecords samen wel. En de mens is de oorzaak. Andere verklaringen zijn onderzocht, maar allemaal onwaar gebleken.

Hamvraag

De acties van landen nu zijn onvoldoende. Daarmee stevenen we af op een opwarming van 3 tot 4 graden in 2100. En met ieder beetje opwarming van de aarde worden de gevolgen schadelijker. De opwarming beperken dus tot 1,5 graad. Maar dan wordt de hamvraag: wat moeten we ervoor doen? De wetenschap is daar duidelijk over. De uitstoot moet omlaag. En voor 1,5 graad moet de wereldwijde CO2-uitstoot in 2050 – over 30 jaar al - nul zijn.

In de VN is afgesproken dat de rijke landen eerder handelen dan landen die zich nog moeten ontwikkelen. Een kwestie van rechtvaardigheid. Dat betekent dus dat wij hier in Nederland al vóór 2050 CO2-neutraal zouden moeten zijn. Dat mag een forse opgave zijn. Maar, het heeft ook voordelen. Volgens het IPCC kunnen we het zo aanpakken dat het leidt tot leefbaardere steden, betere gezondheid en minder economische ongelijkheid. Niks mis mee, denk ik.

Maar doen we het niet, blijven we uitstellen? Dan verwachten we veel grotere nadelen. Dan worden we nog afhankelijker van technische oplossingen waarvan we nog eens niet weten of die wel werken op wereldschaal. En die weer andere risico’s met zich meebrengen.

In de VN is afgesproken dat de rijke landen eerder handelen dan landen die zich nog moeten ontwikkelen. Een kwestie van recht­vaar­dig­heid.

Heleen de Coninck

Het is ook niet mogelijk zonder dat iedereen zijn best doet. Mensen én bedrijven, het noorden én het zuiden. Iedereen, in alle hoeken van de wereld, moet de kennis, kunde en mogelijkheden krijgen om een rol te spelen. Want hoe wij wonen, hoe we ons vervoeren, wat we kopen en wat we eten - kortom onze eigen levensstijl - bepaalt ook de haalbaarheid van de 1,5 graad limiet.

Niet in uw eentje

Ik zou u graag vertellen dat u het hele probleem kunt oplossen door uw persoonlijke gedrag aan te passen. Dat helpt heel veel, dus doe vooral wat u kunt. Maar genoeg is het helaas niet. U kunt niet in uw eentje veranderen waar de chemische industrie haar grondstoffen vandaan haalt; u kunt niet in uw eentje veranderen op wat voor brandstof een vliegtuig vliegt; u kunt niet in uw eentje veranderen of een treinlijn wordt aangelegd of een snelweg. Er zijn systeemveranderingen nodig om onder de anderhalve graad te blijven.

En daarvoor hebben we sterk overheidsbeleid nodig, zodat we investeringen ombuigen van fossiele naar duurzame energie, naar duurzame landbouw, naar duurzame infrastructuur. En dat beleid komt er niet zonder publieke steun. Daarom is het zo belangrijk dat wij hier vandaag staan. Jullie geven vandaag een duidelijk signaal. En wij als wetenschappers hebben een duidelijk signaal gegeven. We kunnen de wereld kiezen die we willen. We kunnen nog onder de anderhalve graad blijven. Maar… hoe langer we wachten, hoe moeilijker, hoe onleefbaarder en hoe duurder het wordt.

Iedere ton CO2, iedere actie telt!

(Tekstbewerking: Frank Straver)  

Lees ook:

De grote klimaatmars morgen wordt hoe dan ook uniek

De manifestatie voor het klimaat, morgen op de Dam in Amsterdam, kan enorm worden. Na de scholieren gaan ook volwassenen naar verwachting in groten getale de straat op voor het klimaat. Wat drijft ze?

Het VN-klimaatbureau waarschuwt nog één keer

Het klimaatbureau van de VN sloeg oktober 2018 opnieuw alarm: de wereld moet nu in actie komen. Zou die boodschap deze keer wel aankomen?

Deel dit artikel

Ik zou u graag vertellen dat u het kli­maat­pro­bleem kunt oplossen door uw persoonlijke gedrag aan te passen. Dat helpt heel veel, maar genoeg is het helaas niet.

Heleen de Coninck, IPCC

In de VN is afgesproken dat de rijke landen eerder handelen dan landen die zich nog moeten ontwikkelen. Een kwestie van recht­vaar­dig­heid.

Heleen de Coninck