Opinie Integratie

‘Dit boerkaverbod is nog maar het begin’

Er is veel discussie over het zogeheten boerkaverbod. Maar het is nog maar een beperkt verbod en meer is nodig, zegt socioloog Frits Spangenberg.

Een deel van de Tweede Kamer drong eind vorige week aan op extra handhaving van het zogeheten boerkaverbod (Trouw, 27 september). Natuurlijk zou je liever niet willen dat er in een vrije, democratische samenleving regels en verboden komen hoe mensen zich in het openbare leven behoren te kleden. Maar gezien de internationale en interculturele ontwikkelingen is dit in mijn visie onontkoombaar en is het beperkte boerkaverbod – dat nu geldt op specifieke plekken, zoals het openbaar vervoer en overheidsgebouwen, nog maar een ‘tipje van de sluier’. 

Het is onvermijdelijk dat er nog veel meer regels zullen komen die noodzakelijk zijn om onze westerse maatschappelijke verworvenheden te beschermen. Verschillen en verdeeldheid over religieuze inzichten hebben de neiging toe te nemen en dit speelt extra sterk in de islam. Bijna iedere stelling kan worden weersproken, ik doe toch een poging tot verheldering.

Nog een lange weg te gaan

Hoofd- en gezichtsbedekkende kledingstukken zijn van alle tijden, maar zijn doorgaans gekoppeld aan de rol van de vrouw die traditioneel minderwaardig is aan de man. In de meeste islamitische culturen is juridisch en sociaal nog een lange weg te gaan, wil er ooit sprake zijn van een daadwerkelijke gelijkwaardigheid. Mijn focus ligt nu op Marokko, waar de huidige koning Mohammed VI in juridische zin veel heeft gedaan met betrekking tot gelijke rechten voor vrouwen, maar waar de dagelijkse praktijk, zeker buiten de steden, nog erg weerbarstig is. Het vorig jaar ingestelde verbod op de verkoop van boerka’s, werd na een massaal protest van vrouwen en mannen na enkele maanden weer ingetrokken.

Ik woon een deel van het jaar in Marokko en naar mijn waarnemingen spelen vrouwen in het straatbeeld een bescheidener rol dan mannen. Die bescheidenheid neemt toe naarmate vrouwen hun hoofd en gezicht meer hebben bedekt. In het Marokko van 2019 is de variatie van hoofd- en gezichtsbedekkende kleding zeer groot. In de afgelopen tien jaar zie ik steeds meer jonge vrouwen zonder hoofdoek, maar de totaal gezichtsbedekkende variant komt ook nog voor. Gesluierde vrouwen zie je, behalve in hun eigen buurtje, zelden alleen of autonoom, zij verplaatsen zich onder begeleiding van één of meer anderen zonder gezichtsbedekking. Dat bijvoorbeeld in een stad als Marrakesh zowel prostituees als travestie-acteurs zich op straat in boerka-achtige sluiers vertonen, laat ik hier terzijde, maar is ook een oud en bekend fenomeen.

Openbare functie

De kern van mijn betoog is het volgende: vrouwen met gezichtsbedekkende kleding spelen nauwelijks een interactieve maatschappelijke rol, zij hebben eerder de neiging niet op te willen vallen en stellen zeker geen eisen. In Marokko is het wettelijk niet mogelijk een openbare functie uit te oefenen met bedekt gezicht, hoofddoekjes staan een maatschappelijke carrière zeer in de weg, in de supermarkt tref je geen caissières met hoofddoek.

In Nederland is volgens artikel 1 van de Grondwet iedere burger gelijk en moet als zodanig worden behandeld. Hierdoor komen wij zelf in botsing met onze eigen principes. Een vrouw met gezichtsbedekkende kleding zien wij ook in Nederland meestal niet graag in een openbare functie, maar zonder nikabverbod zou deze persoon recht hebben op zo’n functie. Als ze die niet zou krijgen, zou ze in Nederland direct in aanmerking komen voor een sociale uitkering.

In Marokko en andere islamitische landen zou deze situatie zich niet snel voordoen. Dat is voor mij de reden dat er in een vrije, democratische samenleving als de Nederlandse helaas, maar onontkoombaar, beperkende regels komen voor een zo vreedzaam mogelijke samenleving.

Lees ook:

Deel Tweede Kamer wil meer controle boerkaverbod

Minister Kajsa Ollongren (binnenlandse zaken) houdt ‘de vinger aan de pols’ bij de wet die het boerkaverbod regelt. Ze bekijkt of die wet goed wordt uitgevoerd en zal de Tweede Kamer op de hoogte houden, zei ze vorige week in een debat. 

‘Nu al een dode letter’

‘Proficiat! Het boerkaverbod is nog geen drie weken van kracht en nu al een dode letter', concludeerde Sylvain Ephimenco, columnist van deze krant, vorige maand.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden