OpinieDemocratie

Dissidente stemmen weren, dat is gevaarlijk

De burger beschermen tegen verkeerde informatie over zaken als corona en racisme. Het klinkt verleidelijk, maar het is maar de vraag of het werkt, schrijft Hans van Eyghen.

Eind vorige maand kwam het bericht dat videoplatform YouTube na veel klachten de accounts van Stefan Molyneux en David Duke heeft verwijderd. Ze worden ervan beticht extreem-rechtse, discriminerende informatie te verspreiden. Eerder lieten kranten al optekenen dat ze dissidente opiniestukken over coronamaatregelen of over ‘Black Lives Matter’ zouden weren. Telkens was de reden dat informatie kwalijke gevolgen kon hebben en dat burgers hiertegen beschermd moeten worden, voor een hoger doel zoals volksgezondheid of het tegengaan van racisme.

Het weren van dissidente stemmen heeft historische antecedenten. Tot ver in de twintigste eeuw probeerden religieuze groepen de verspreiding van ketterse boeken tegen te houden. In absolutistische monarchieën en totalitaire dictaturen mocht er absoluut geen tegengeluid komen. Dissidentie werd vaak zwaar bestraft.

Gelukkig worden dissidente meningen vandaag niet gestraft, maar enkel geweerd. Toch kan men zich afvragen of stemmen weren, gewettigd en effectief is. De geschiedenis heeft aangetoond dat het bijzonder moeilijk is de verspreiding van meningen tegen te gaan wanneer informatie makkelijk verspreid kan worden. Hoewel men verwoede pogingen deed om reformatorische ideeën te stoppen, zorgde de boekdrukkunst dat de ideeën van Luther en Calvijn wijd verspreid raakten.

Pamfletten

In de twintigste eeuw zorgden ondergronds gedrukte pamfletten voor de verspreiding van anticommunistische en antinazistische ideeën. Vandaag zal racistische informatie waarschijnlijk haar weg vinden naar andere websites.

Los van het feit dat informatieverspreiding erg moeilijk tegen te houden valt, rijst ook de vraag of pogingen ertoe wenselijk zijn. Burgers worden zo behandeld als kinderen. Men meent dat ze niet zelf kritisch kunnen reflecteren over wat ze lezen en dat hun mening gestuurd moet worden in de goede richting. Dit verraadt een vergaand paternalisme tegenover de intellectuele vermogens van de meeste mensen.

Er is nog een reden om wel plaats te maken voor dissidente, zelfs storende meningen. Een krant of website die potentieel discriminerende meningen plaatst, kan dit koppelen aan een tegengeluid. Zo kunnen de zwaktes van bepaalde ideeën blootgelegd worden, zijn lezers beter gewapend tegen potentieel gevaarlijke informatie en wordt kritische burgerzin in de hand gewerkt.

Lees ook:

Is de krant wel onafhankelijk als de koers lijkt op die van het RIVM?

Waarom meldt Trouw vooral de corona-inzichten van het RIVM en komen critici minder aan het woord, vragen lezers zich af. Die critici houden de redactie meer bezig dan de lezers vermoeden. Laat hen dat dan ook merken, zegt de Ombudsman van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden