null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Disrespect voor de doden betekent: disrespect voor de levenden

Ik schrijf deze column op 4 mei, u leest hem op 5 mei, en daar schuilt iets moois in, want dit zijn dagen die elkaar vast moeten blijven houden, anders verliezen ze beide een belangrijke­ ­dimensie. Misschien las en zag ik de afgelopen dagen te veel verhalen uit de oorlog, maar is het ooit genoeg? We vieren de vrijheid niet omdat we vrij zijn, maar omdat we weten wat eraan vooraf ging.

Ik bekeek de filmpjes van de Open Joodse Huizen, met geschiedenissen van ­gewone mensen uit Schoonhoven, Winterswijk, ­Amsterdam en Bourtange; hier gebeurde het, op deze plekken, in deze huizen. Ik zag, zoals bijna elke dag, de Stolpersteine bij mij om de hoek. Ik las over Hannie Schaft, die eigenlijk Jo heette, en hoe zij op 17 april 1945 werd doodgeschoten in de Kennemerduinen door de Duitser Mattheus Schmitz en de Nederlander Maarten Kuiper. Ik hoorde over Jacob Dirkmaat, een handelaar in textiel die in 1943 in Wenen werd geëxecuteerd met de guillotine, hij was de vader van zeven kinderen. Ik stuitte op ingekleurde filmbeelden uit Westerbork: mensen die kalm de trein bestegen die hen naar Auschwitz zou brengen.

En tenslotte zag ik de zeer bijzondere documentaire Allen tegen allen, door de maker betiteld als ‘een archeologie van het Nederlandse fascisme’. Over de NSB en de vele andere partijen en bewegingen die in de jaren dertig reikhalzend uitkeken naar de nieuwe tijd, de wedergeboorte van een beschaving, het herstel van de natuurlijke ordening.

Daarna had ik behoefte aan een stille wandeling, het was onrustig in mijn hoofd, want er was een politicus in Nederland die een spelletje speelde met dit alles en ik wilde daar niet over schrijven, maar er ook niet over zwijgen. Te veel aandacht voor Baudet is niet goed, te weinig evenmin – het moet bekend zijn wat hij doet, hoe ver hij gaat. En dus valt zijn naam hier nu toch.

Er was weer ophef, zoals dat heet, omdat hij vandaag niet de bevrijding van de nazi’s wil herdenken, maar het verlies van de vrijheid die volgens hem duurde van 1945 tot 2020, dus tot aan de coronamaatregelen. Bij die terechte ophef is het van ­belang te beseffen dat hij consistent is. In november 2018 stond hij stil bij het einde van de Eerste Wereldoorlog, en dit is wat hij zei op Twitter: ‘Na dit extreme bloedvergieten moest de échte Europese zelfdestructie nog beginnen’.

Juist, denk je, er volgden nog de miljoenen doden van de Tweede Wereldoorlog. Maar die noemt hij niet, hij komt aanzetten met ‘honderd jaar culturele, demografische en geostrategische suïcide’.

Het is niet dat hij zijn geschiedenis niet kent. Vorige week nog ­reageerde hij op een bericht over de vele inwoners van buitenlandse ­afkomst in Brussel door te pleiten voor een ‘escape-strategie, Madagaskar of zoiets’. Een verwijzing naar het Madagaskar-plan van de nazi’s uit juni 1940, toen er nog geen gaskamers waren: vier miljoen Joden zouden vanuit Europa gedeporteerd moeten worden naar het Oost-Afrikaanse eiland.

Wie dat nu voorstelt, of zoiets, bewijst dat disrespect voor de doden betekent: disrespect voor de levenden. 4 en 5 mei houden elkaar vast.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden