OpinieLevenseinde

Die stoere oudere die goedsmoeds de dood zoekt, die ken ik niet

Het wetsvoorstel voltooid leven van D66 benadeelt de huidige zorgvuldige praktijk van euthanasie, schrijft Scenarts Kees Rovers. 

Een op mijn christelijk geloof gebaseerde opvatting over barmhartigheid bracht mij als huisarts ertoe bij mijn patiënten zo nodig te voldoen aan hun verzoek om euthanasie.

Het leven beschouw ik als een geschenk en uit respect voor de gever ervan ging ik daarmee zorgvuldig om. Het geschenk is wel bijzonder maar niet heilig, alleen de gever is heilig. Nergens wordt het leven zelf heilig genoemd in de Bijbel. En ik heb ook nergens een algemene opdracht gelezen om mensen in navolging van Christus ondraaglijk te laten lijden, ik hielp ze dus met pijnstilling en met euthanasie.

Ik was veertig jaar huisarts in Dordrecht en ik was een van de eerste Scen-artsen omdat ik, blij met de Nederlandse euthanasiewetgeving, daarin mogelijkheden zag om barmhartigheid in de praktijk te brengen. Ik ben nu nog steeds Scen-arts (Scen staat voor Steun en Consultatie bij Euthanasie in Nederland) en nog steeds van mening dat er in ons land een goede regeling is om bij uitzichtloos en ondraaglijk ervaren lijden iemand te helpen.

Het eufemisme ‘voltooid leven’

Een extra ‘voltooid leven’-wet om met de dood te collaboreren, zoals D66 gaat voorstellen, zal de huidige zorgvuldige praktijk bij het zelfgekozen levenseinde naar mijn mening benadelen.

De neiging om een idee over autonomie een drijfveer tot de dood te laten worden, vaak met het eufemisme ‘voltooid leven’ erbij genoemd, valt mij de afgelopen tijd echter wel meer op. Die neiging merk ik vooral in de discussies die stoere mensen en politici in de media voeren, maar in veel mindere mate bij de gesprekken die ik onder vier ogen voer met lijdende mensen met een ­euthanasieverzoek. Bij die contacten met lijdende mensen gaat het ook om een beslissing van de mensen zelf, een zekere mate van autonomie, hetgeen ik vertaal als ‘zichzelf wetten stellen’, maar altijd zijn er ook relationele aspecten.

We hebben het ook zoveel mogelijk over de verbinding met de omgeving. Bij barmhartigheid gaat het altijd om een relatie. Bij het zogenoemde en zogenaamde voltooide leven denkt men dat het om een van anderen onafhankelijk, positief te waarderen alleen-staan gaat. Er zou dan geen lijden hoeven te zijn om de dood te kiezen, barmhartigheid hoeft niet aan de orde te zijn.

Ik heb in mijn werk als huisarts en als Scen-arts nog nooit zo iemand ontmoet. Waar men weleens over ‘voltooid’ leven sprak was er een ‘akelig’ ­leven, soms door eenzaamheid, verlieservaringen of onaangename omstandigheden. De stoere, al dan niet oudere mens die goedsmoeds doodgemaakt wil worden, die ken ik niet.

De staat heeft niets te zeggen

Tot slot: de staat is er naar mijn mening niet om te bepalen wat de zin van het leven is. De staat heeft dus ook niets te zeggen over de vermeende voltooidheid ervan. Een functionaris die van staatswege erkend ‘stervensbegeleider’ is moeten we niet willen.

Het staat ook in schril contrast met de wens van de stoere autonomen die hun eigen gang willen gaan zonder betutteling door wie dan ook. In de praktijk die ik al lang als ‘grenswacht’ bij de overgang van leven naar dood heb, stel ik vast dat het wetsvoorstel van Pia Dijkstra (D66) praktisch onuitvoerbaar is. Het is bovendien ongewenst als men de huidige euthanasiewetgeving en de beschermende taak van de staat hoog wil houden.

Lees ook:

Wat zijn we nu wijzer geworden over de doodswens van 55-plussers?

Zo’n 10.000 Nederlandse 55-plussers willen hun leven beëindigen, zonder dat ze ernstig ziek zijn. Die wens is niet zwart-wit, blijkt uit onderzoek in opdracht van het kabinet. Voor D66 wordt het na dit rapport niet eenvoudiger.

Praten over euthanasie: het is soms doordrammen over de dood

Het is onmenselijk om steeds maar zo door te drammen over de dood. In dementieland zegt iedereen: laat het nou niet vijf over twaalf worden, want dan is het te laat. Je zit zo iemand door mekaar te schudden: “Wil je niet dood? Je moet nu wel dood hoor! Dit is hét moment! Je laatste kans.” Ik vind het geen doen eigenlijk, schrijft Bert Keizer.

Drie redenen waarom de coalitie verdeeld blijft over voltooid leven

Of ouderen zelf moeten kunnen beschikken over hun dood, blijft de politiek diep verdelen. Een langverwacht onderzoek dat vandaag verschijnt, zal aan die controverse weinig veranderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden