OpinieRoofkunst

Die Congolese ‘kunst’ is gemaakt voor toeristen uit Europa

null Beeld
Beeld

Simon Vera schrok toen hij het Museum van Wereldculturen binnenkwam. Bij de afdeling Congo zag hij een lege muur en ‘kunst’ voor de Europese markt. De student Afrikaanse talen en culturen doet een oproep.

Nu Wayne Modest directeur van het Museum van Wereldculturen wordt (Trouw, 5 januari), heb ik goede hoop dat de dekolonisatie van de Nederlandse musea eindelijk echt op gang komt.

Want toen ik met een groep studenten naar het Museum Volkenkunde ging, keek ik raar op dat er een compleet lege muur in de Congosectie was, vanwege een schijnbare dreiging dat activisten iets zouden ­proberen mee te nemen. Is het weghalen van de kunst niet een wel heel gemakkelijke manier om de discussie over repatriëring te vermijden?

Het Museum Volkenkunde is net als andere Nederlandse musea niet de beroerdste als het op het teruggeven van de collectie aankomt. Maar het blijft vooral bij woorden, de daden blijven achterwege.

Alleen toeristische ‘kunst’

Dat de muur is leeggehaald is één ding, maar wat er aan de achterkant van die muur staat, vind ik nog veel erger. Daar staat namelijk wel Congolese ‘kunst’. Die kunst zet ik tussen aanhalingstekens omdat het hier alleen toeristische kunst betreft, datgene wat Congolezen maakten voor de Europese markt. Het staat veilig achter glas, dus mag het er blijven hangen. Er staat een tekstje over de ­Nederlandse handelaar die het heeft gekocht en geschonken. Niks mis mee zou je denken, het is geen roofkunst en de Congolezen hoeven het ook niet ­terug.

Maar het feit is dat als je nu naar het ­Museum Volkenkunde gaat, je dit ziet over Congo: een lege muur en een foto van een witte man met een net wat te grote snor. Alsof ik in China naar een museum over Europa ga en in de Nederlandse sectie een lege muur, een paar Delfts blauwe klompen zie en een foto van de Chinees die deze gekocht heeft in een toeristenwinkeltje in Delft. En dan kan ik me nog geen voorstelling maken van het koloniale aspect.

Exotisering

Ja, ik begrijp dat dit een complexe situatie is die niet zo zwart-wit is als ik hem nu voorstel. Maar het Museum Volkenkunde lijkt zich niet te willen verantwoorden voor de wandaden van de Europeanen in Afrika, en de invloed daarvan op de originele Afrikaanse culturen. Het blijft vooral bij de exotisering van het continent, verheerlijking van Europese donoren en het legitimeren van ons eigenaarschap van hun cultuur. Ik kan me niet voorstellen dat er een Congolees is die naar het Museum Volkenkunde komt en er met een voldaan gevoel weer naar buiten stapt.

Mijn oproep is dan ook: laat de bezoekers weten dat we ons vereerd mogen voelen dat we een deel van de Afrikaanse cultuur kunnen laten zien, en dat die weergave vooral een weerspiegeling is van ons eigen beeld van het continent.

En haal die foto van de witte man met snor weg.

Lees ook:

Het Museum van Wereldculturen voelt zich weer springlevend. ‘Anderen nemen onze agenda over’

Het Museum van Wereldculturen krijgt een nieuwe directeur: Wayne Modest, Jamaicaan van geboorte. Stijn Schoonderwoerd vertrekt naar de Nationale Opera & Ballet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden