Column Jamal Ouarichi

Dictator

Werkend aan een nieuwe roman ben ik een dictator in het diepst van mijn gedachten. Niet handenwringend van machtswellust, misschien, maar er is toch iets raars aan de hand met een volwassen man die elke dag weer tirannieke controle uitoefent over zelfverzonnen personages in een zelfverzonnen wereld. Plak er maar een diagnose op, ik neem genoegen met ‘literaire persoonlijkheidsstoornis’.

Ik moest daaraan denken toen ik afgelopen weekend ‘Seventy-Two Virgins’ zat te lezen, de satirische roman die de kakelverse Britse premier Boris Johnson in 2004 publiceerde. Geen best werkje: een karikaturaal terrorismespektakel, dat van de clichés aan elkaar hangt. Soms vertoont het boek een vonkje talent, meestentijds is het knullig en kluchtig. Wel is het uitzonderlijk, die roman van Johnson. Politici schrijven wel vaker boeken, maar doorgaans is dat non-fictie. 

Versleutelde bekentenis

Schrijvers-annex-politici die literaire fictie bedrijven, zijn veel schaarser. Als ik me tot Nederland beperk, kom ik op Jan Terlouw (jeugdboeken), Boris Dittrich en Herman Heinsbroek (thrillers). Die laatste twee begonnen pas met publiceren toen hun politieke carrières al voorbij waren. Het enige mij bekende voorbeeld van een actieve Nederlandse politicus die tevens literaire romans voor volwassenen schrijft, is Thierry Baudet.

Juist in dat genre gaat het vaak mis bij het interpreteren. Journalisten proberen nogal eens de denkbeelden van de auteur af te leiden uit die van zijn personages. Maar een roman is geen autobiografie. Seventy-Two Virgins barst weliswaar van de reactionaire teksten, maar die kun je niet zonder meer aan Boris Johnson zelf toeschrijven. Van Baudet werd vooral zijn eerste roman, ‘Voorwaardelijke liefde’, door feministen gelezen als de versleutelde bekentenis van een misogyne geest. Klassieke leesfout, begin er niet aan.

Fantasievolle vergezichten

Het loutere feit dát een politicus ook fictie schrijft, is veel interessanter. Het betekent dat hij (zelden een zij) van fantasievolle vergezichten durft te dromen, wat verfrissend is in de doorgaans zo pragmatische en op de korte termijn gerichte politiek. Neem de brexit: als EU-burger zie ik er weinig in, maar als liefhebber van meeslepende verhalen kijk ik enorm uit naar een no deal-brexit. Dat zou een tragedie van mythische proporties kunnen worden. Net zo goed kan het uitdraaien op dat archetypische verhaal van de eenling die, tegen beter weten in en hoewel iedereen hem voor gek verklaart, toch zegeviert.

Een literaire inborst kan ook gevaarlijk zijn. Een paar jaar terug publiceerde journalist Paul Damen de bloemlezing ‘Bloemen van het kwaad: Gedichten van dictators’. Die bevatte poëzie van uiteenlopende monsters als Nero, Djengis Khan, Stalin, Mussolini, Hitler, Mao Zedong, Pol Pot en Ceausescu. Heersen over werelden van taal was voor hen niet genoeg: de echte wereld moest er ook aan geloven.

Politici met literaire neigingen: je kunt ze maar beter extra scherp in de gaten houden.

Schrijver Jamal Ouariachi vervangt deze zomer samen met Marianne Zwagerman columnisten Sylvain Ephimenco en Stevo Akkerman. Lees hier eerdere columns van Ouariachi terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden