null Beeld
Beeld

ColumnStevo Akkerman

Dezelfde bestuurscultuur die Rutte bijna noodlottig werd, lijkt nu het CDA de das om te doen

Er wordt nog steeds geformeerd in Den Haag, je zou het beweging kunnen noemen, maar misschien is stilstand wel een even adequate term. Dat is niet in de laatste plaats omdat er intussen meer dan genoeg gebeurt bij het CDA: dezelfde bestuurscultuur die Rutte bijna noodlottig werd, lijkt nu het christendemocratische appèl de das om te doen.

Twee mannen zegden hun CDA-lidmaatschap op, de één – Sywert van Lienden – ‘in goed onderling overleg’ met het partijbestuur, de ander – Pieter Omtzigt – zonder dergelijk overleg. Er is geen verband tussen hun beider vertrek, en toch ook weer wel. Het zet de schijnwerpers op het gekonkelefoes binnen het CDA, het inhoudsloze machtsdenken, waar de één door werd aangetrokken en de ander juist afgeschrikt.

Het lijkt alweer lang geleden, maar na de verkiezingen keerde de politiek zich collectief af van de verstikkende controledrang die de kabinetten-Rutte had gekenmerkt. Niets had daarbij zoveel slechts in de regering naar boven gebracht als het toeslagenschandaal; de Kamer werd het bos in gestuurd en Pieter Omtzigt vastgebonden aan een boom. Toen de premier zich vervolgens volstrekt niet herinnerde wanneer en waar dat gebeurd was, werd zelfs het CDA gedwongen een motie van afkeuring tegen hem te steunen. Alleen door opeens dolenthousiast te worden over het idee van tegenmacht, kon Rutte het vege lijf redden.

En zie, nu maakt het CDA zelf een soortgelijk proces door. Waar Omtzigt tegenaan liep in zijn gevecht met de regering en de Belastingdienst, ontmoette hij ook in zijn gevecht met het CDA-partijbastion. Gebrek aan openheid, fluistercampagnes, voldongen feiten. Een sfeer waarin een gezelschap hooggeplaatsten gewend is zaken naar eigen hand te zetten. Blijkt de nummer één uit de ongelukkige lijsttrekkersverkiezing niet te voldoen (Hugo de Jonge), dan neemt niet de nummer twee diens plaats in (Omtzigt), maar de man die helemaal geen kandidaat wilde zijn (Hoekstra). Ik begrijp best waarom Omtzigt niet de ideale partijleider zou zijn, maar ik begrijp nog beter dat hij zich gepasseerd voelde. Hij wérd gepasseerd.

Dat een lid van het campagneteam, tevens multimiljonair, op dat moment een miljoen euro doneerde aan de partijkas – en wel zo dat dit pas volgend jaar openbaar zou worden – moeten we volgens het partijbestuur vooral niet zien als beïnvloeding. “Donateurs hebben op geen enkele manier de inhoudelijke koers van de partij kunnen beïnvloeden.” Mij lijkt onloochenbaar dat dat wel kon, onacceptabel dat het niet meteen publiek werd en onmiskenbaar dat er een grens moet worden gesteld aan wat partijen mogen ontvangen. Een ton lijkt mij mooi genoeg. Ook voor D66 en PvdD, die dit voorjaar respectievelijk 1 miljoen en 3,5 ton in de schoot geworpen kregen.

Over miljoenen gesproken: het CDA zweeg toen bekend werd dat Sywert van Lienden, medeauteur van het verkiezingsprogramma, ten onrechte 9 miljoen opstreek. Dat hij nu kan ‘opzeggen in goed overleg, gezien de situatie waarin het CDA verkeert’, bevestigt precies de situatie waarin het CDA verkeert.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden