Brief van de hoofdredactieCees van der Laan

Deze journalistieke producties vergen veel geduld

Toevalligerwijs kruisten twee onderzoeksprojecten van de krant deze week ­elkaars ­wegen. Vanaf zondagavond (in de krant vanaf maandag) publiceerden we, als onderdeel van het internationale onderzoekscollectief ICIJ, een reeks verhalen over de dochter van de oud-president van ­Angola, Isabel dos Santos. Zij graaide volgens Angola vele miljoenen bij elkaar en moffelde die deels weg via Nederlandse brievenbusmaatschappijen.

Dat andere onderzoeksproject ­betrof seksueel misbruik in kringen van Jehovah’s Getuigen. Gisteren openden we er de krant mee onder de kop ‘Jehovah’s gaan niet goed om met seksueel misbruik’. Aanleiding was de ­publicatie van een rapport van de Universiteit van Utrecht. Daaruit kwam naar voren dat van de 751 deelnemers aan het onderzoek er 292 naar eigen zeggen zelf misbruik hadden meegemaakt. De wijze waarop bestuurders hun klachten en meldingen afhandelden was traumatisch en riekte in mijn beleving naar de doofpot.

Voor Trouw is dit een bijzonder dossier, want deze hele affaire begon bij ons. Alweer vijf jaar geleden kwam er op de redactie een tip binnen die uiteindelijk leidde tot informatie over de wijze waarop kerkelijke bestuurders van Jehovah’s Getuigen omgingen met klachten over seksueel misbruik. Journalisten Marinde van der Breggen en Rianne Oosterom begonnen een onderzoek, zochten getuigen, slachtoffers en probeerden bestuurders te spreken te krijgen.

Een moeizaam onderzoek omdat deze sekte (laten we het zo maar even noemen) een gesloten bolwerk is. Het duurde 1,5 tot twee jaar voordat ze pas een eerste verhaal konden publiceren, zomer van 2017. Daarna volgde een reeks onthullingen en interviews met slachtoffers. De Tweede Kamer begon zich ermee te bemoeien en uiteindelijk ook minister Dekker (rechtsbescherming). Hij sprak met de kerkelijke leiding en gaf opdracht tot onderzoek, dat het bestuur van de Jehovah’s Getuigen nog wilde tegenhouden, maar dat donderdag na rechterlijke uitspraak vrijgegeven werd.

Zinderende tijden

Mij valt hieraan het geduld op dat je als journalist moet hebben om uitvoerig onderzoek te doen en pas dan tot publicatie over te gaan. Dit geldt ook voor het deze week ­gepubliceerde ‘Luanda Leaks’ over de dochter van de oud-president van ­Angola, waarvoor journaliste Karlijn Kuijpers met andere journalisten naar Angola afreisde. Ook Jan Kleinnijenhuis werkt eraan mee. Het vergt allemaal geduld, doorzettingsvermogen en een besef om binnen een strikt ­juridisch en journalistiek kader te moeten opereren. Want doorgaans staan de advocaten als hyena’s klaar om een zwakke plek te ontdekken.

Dit is ook mijn antwoord op het opinie-artikel van Sander Duivestein en Thijs Pepping, ‘trendanalisten’ bij het Verkenningsinstituut Nieuwe Technologie. Onder de kop ‘Traditionele media, kom in actie om de democratie te beschermen’ drukten we hun artikel afgelopen donderdag af. Zij vrezen dat traditionele media als Trouw, de Volkskrant, NRC of het AD de spreekbuis worden van nieuwe ­(sociale) media en niet veel meer dan dat. De journalistiek moet flink gaan ­investeren in waarheidsvinding en ­onderzoeksjournalistiek, vinden ze.

Hun woorden zijn mij uit het hart gegrepen, maar hun conclusie hadden wij vijf jaar geleden al getrokken. Willen wij relevant blijven voor onze ­lezers, dan moeten wij meer bieden dan een samenvatting van het nieuws van gisteren en ‘gedoetjes’ op sociale media. Journalistiek gezien leven we in zinderende tijden, maar het vergt veel tijd en geld én loyaliteit van onze lezers. Waarvoor hartelijk dank.

Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan schrijft wekelijks over de discussies op de redactie en de keuzes van de krant.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden