Brief van de hoofdredactie Cees van der Laan

Deze foto’s zeggen genoeg over het verhoor

Bij sommige verhalen die we in de krant afdrukken of via de site verspreiden kan de goede verstaander tussen de regels door een andere werkelijkheid ontwaren. Een werkelijkheid waar de betreffende redacteur niet bewust op uit was. Of misschien wel, maar kon hij die werkelijkheid niet hard opschrijven, omdat hij er op dat moment geen bewijzen voor had, niet wilde speculeren. Het kan ook zijn dat die verborgen werkelijkheid niet relevant was voor het onderwerp dat in het verhaal beschreven werd.

Dit klinkt allemaal een beetje vaag, maar ik zal het concreet maken. Buitenlandredacteur Ghassan Dahhan beschreef in een artikel dat dinsdag in de krant en op de site verscheen hoe IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi door diverse inlichtingendiensten werd opgespoord en zich opblies nadat Amerikaanse commando-eenheden het huis waar hij verbleef hadden aangevallen. In het verhaal wordt Ismael al-Ethawi opgevoerd, een van de vertrouwelingen van Baghdadi die tijdens ‘verhoren vertelde hoe hij communiceerde’ met zijn leider. Enkele gearresteerde IS-commandanten ‘gaven Iraakse verhoorders’ informatie over hun ontmoetingen met Baghdadi. Twee echtgenotes van de man ‘zouden informatie over diens verblijfplaatsen hebben prijsgegeven’.

‘Uitzonderlijke moed’

Verhoren, verhoorders, informatie prijsgeven. Mensen die tijdens verhoren flink zijn toegetakeld, gemarteld dus, concludeerde ik. Dahhan wilde daar – terecht – niet op speculeren, omdat hij daarvoor geen aanwijzingen had. Twee dagen later diende zich wel indirect bewijs aan toen we de gruwelijke foto’s plaatsten, in de Verdieping, van de Iraakse persfotograaf Ali Arkady. Hij kreeg donderdag de persprijs van de Nederlandse organisatie Free Press Unlimited voor zijn ‘uitzonderlijke moed en doorzettingsvermogen’.

Ali Arkady fotografeerde martelingen en executies door een elite-eenheid van het Iraakse leger. Niet geheel toevallig werd hij geïnterviewd door Ghassan Dahhan. Hij schrijft: ‘Op een foto is een terreurverdachte te zien, die met zijn geboeide handen achter op zijn rug wordt opgehangen aan een touw. Op een andere foto steekt een militair zijn vingers in de ogen van een arrestant, en op een andere is te zien hoe een militair een geblinddoekte man op de grond gooit. Het is slechts een greep uit een huiveringwekkende fotoreeks.’ Op internet kunt u meer foto’s van Ali Arkady ­vinden.

Zelf zegt de fotograaf tegen Dahhan: ‘Ze beseften niet allemaal wat de gevolgen zouden zijn van de publiciteit, en dus lieten zij mij toe. De eerste keer dat ze iemand binnen brachten voor verhoor, vertelden ze me zelfs om foto’s van zijn ondervraging te maken en van de marteling.’

Moordmachine

In dit perspectief durf ik wel te speculeren hoe het de ondervraagden is vergaan die ongetwijfeld niet zachtzinnig aan toe zijn gegaan. Je kunt je afvragen of dit erg is als hierbij ook de moordmachine van IS zelf in ogenschouw wordt genomen, waarbij mensen werden onthoofd, verbrand, opgeblazen of van gebouwen gegooid, steevast met de camera gefilmd en op internet gezet. IS eindigde in nietsontziende wreedheid en bloeddorstigheid.

Toch denk ik dat medemenselijkheid de kern van ons bestaan is. Weerloze gevangenen mogen op basis van internationale verdragen niet worden gemarteld. Dat zal door niemand worden ontkend, maar ook westerse landen, zoals de VS, hebben zich hieraan schuldig gemaakt of het vuile werk aan anderen overgelaten. Dat neemt niet weg dat ik blij ben dat Baghdadi is opgespoord en het tijdelijke voor het eeuwige heeft ingeruild.

Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan schrijft wekelijks over de discussies op de redactie en de keuzes van de krant.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden