Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Denken over de zelfgekozen dood kun je niet aan de vrije markt overlaten

Opinie

Annemarieke van der Woude

Een oude dame tekent de wilsverklaring. © ANP
Opinie

Aanbod creëert vraag, schrijft Annemarieke van der Woude, predikant bij de Remonstrantse Gemeente Oosterbeek en voormalig geestelijk verzorger in een verpleeghuis. Medisch-ethische kwesties als euthanasie kun je niet aan de markt overlaten. 

Een verhaal over euthanasie dat ik deze week hoorde betrof een patiënt die ernstig, maar niet terminaal ziek was. Wel was het lijden uitzichtloos en de pijn nauwelijks te dragen. Voordat de patiënt zijn omgeving in kennis stelde van het aanstaande overlijden, had hij een heel proces doorlopen. Hij was voor zichzelf tot de conclusie gekomen dat hij niet verder kon en niet verder wilde. Hij had daarover gesproken met zijn huisarts– die overigens aanvankelijk niet op het verzoek wilde ingaan – en toen de datum al min of meer geprikt was en de Scen-arts positief had geoordeeld, maakte hij zijn besluit in bredere kring bekend.

Lees verder na de advertentie

Dat veroorzaakte beroering en ongeloof. Maar de heftigste emoties ebden ook weer weg en de verwarring heeft uiteindelijk plaatsgemaakt voor berusting.

Debat

Wat duidelijk werd uit het verhaal was dat degene die om euthanasie had verzocht, zijn geplande dood beschouwde als een laatste mogelijkheid tot het voeren van regie. Over alle details van de afscheidsbijeenkomst was al nagedacht en de wensen waren vastgelegd.

Op 6 september is in de Tweede Kamer gesproken over medisch-ethische kwesties. In Trouw betoogden Van Winkelhof en Bakas dat dit debat eigenlijk een achterhoedegevecht is omdat de burger allang weet wat hij wil: zelfbeschikking over het levenseinde. Door ‘het vrije verkeer van goederen en kennis’ kan ieder mens informatie vinden over zelfeuthanasie, de aanbevolen middelen kunnen worden getest en een levenseindeconsulent kan iemand bijstaan in het proces tot de zelfgekozen dood. Met andere woorden, het debat in de Tweede Kamer is een potje nakaarten.

Wat de schrijvers doen, is een kwestie die thuishoort in het domein van zorg en ethiek, verplaatsen naar het domein van de vrije markt.

Ik denk even met hen mee. Een wetmatigheid in het economisch denken is dat aanbod vraag creëert. Ook op het terrein van het levenseinde geldt dat. Het aantal mensen dat niet terminaal ziek is maar wel ondraaglijk aan het leven lijdt en om die reden verzoekt om euthanasie neemt ieder jaar nog toe. In 2017 ging het om 169 mensen bij wie dementie was vastgesteld, om 83 mensen met een psychiatrische aandoening en om 293 mensen die leden aan een opeenstapeling van ouderdomsklachten – in totaal ging het om 545 mensen. (Ter vergelijking de cijfers uit 2009: respectievelijk 12, 0 en 130 mensen – totaal: 142 mensen.) De komst van de Levenseindekliniek in 2012, waar mensen terechtkunnen met een ingewikkeld euthanasieverzoek, heeft aan deze ontwikkeling bijgedragen.

Regie herwinnen

Het aantal mensen dat ondraaglijk aan het leven lijdt en verzoekt om euthanasie neemt ieder jaar nog toe

Het verhaal dat ik deze week toevallig hoorde, past in een trend. De vraag om levensbeëindiging zal in toenemende mate gesteld gaan worden door mensen van wie de gezondheid weliswaar zeer kwetsbaar is, maar die niet terminaal ziek zijn. Deze mensen beschouwen euthanasie als een laatste mogelijkheid om de regie over hun eigen bestaan te herwinnen.

Dat impliceert, en dat laten de cijfers ook zien, dat de verzoeken afkomstig kunnen zijn van iemand die diep dement is en ooit een wilsverklaring heeft opgesteld, van twintigers met ernstige psychiatrische problematiek en van mensen in de hoge ouderdom voor wie de zorg ontoereikend is.

Me dunkt dat dit vragen zijn waarover volop gediscussieerd moet worden: in de Tweede Kamer en in de spreekkamer, in de kerk en in de kroeg, en overal waar mensen samenkomen. Medisch-ethische kwesties overlaten aan ‘het vrije verkeer van goederen en kennis’ is een grove onderschatting van de complexiteit van vragen rond leven en sterven.

Lees ook

Het euthanasiedebat is een achterhoedegevecht

Burgers hebben geleerd om zelfredzaam en zelfstandig te zijn. Dus beslissen ze ook mee over hun levenseinde. De politiek kan dat niet meer tegenhouden, schrijven Martijn van Winkelhof en Adjiedj Bakas.

Meer artikelen over euthanasie kunt u terugvinden in ons dossier.

Deel dit artikel

Het aantal mensen dat ondraaglijk aan het leven lijdt en verzoekt om euthanasie neemt ieder jaar nog toe