OpinieNieuwe economie

Denk aan de jonge generaties bij de besteding van het Wiebes-fonds

De grootste fout die het kabinet kan maken, is geld uittrekken om de oude economie nog in de lucht te houden. Daar hebben jonge generaties helemaal niets aan, menen Sybren Bosch, Ingrid Odegard en Mart Lubben, de drie juniorleden van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli).

Op veel ministeries wordt keihard gewerkt aan voorstellen voor de besteding van het in de Rijksbegroting aangekondigde investeringsfonds. Wij juichen als junior-raadsleden van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) toe dat het kabinet tientallen miljarden wil inzetten voor de versterking van het verdienvermogen van toekomstige generaties in een duurzame economie. Maar wij zijn ook bezorgd.

Omdat het kabinet geld kan lenen tegen negatieve rente, is in de publieke opinie het beeld ontstaan dat sprake is van gratis geld. Wie ooit een renteloze studielening kreeg, weet dat gratis geld niet bestaat. Toekomstige generaties, wij dus, zullen de uitgaven uit het investeringsfonds moeten terugbetalen.

Daarom vragen wij het kabinet om er samen met ons voor te zorgen dat ‘ons geld’ echt wordt ingezet voor brede maatschappelijke opbrengsten op lange termijn. Omdat in de politiek de korte termijn meestal het zwaarst telt, vrezen wij dat dit niet vanzelf goed komt.

Opbouw nieuwe economie

De grootste fout die gemaakt kan worden, is geld uittrekken om de oude, niet-duurzame economie nog een tijdje in de lucht te houden – of wellicht een beetje te verduurzamen. Toekomstige generaties die de lening moeten terugbetalen, hebben daar niets aan.

Investeringen moeten juist bijdragen aan de opbouw van onze nieuwe economie. Ze zijn bovendien alleen nuttig, als de overheid tegelijk zorgt dat de oude, fossiele economie langzaam maar gestaag wordt afgebouwd. Dat kan met wettelijke regels en beprijzing van de negatieve effecten voor klimaat en milieu.

Investeren in een duurzame toekomst lukt alleen, als dat gebeurt met het juiste kompas in de hand. Een kompas dat uitgaat van een economie die draait op hernieuwbare energie, waarin de landbouw circulair en diervriendelijk is en waarin de industrie producten en grondstoffen hergebruikt. Een economie bovendien waarin de waarden van waterveiligheid, bereikbaarheid, vitale steden en veerkrachtige natuur volledig meetellen.

Het kompas dat nu wordt gebruikt, wijst door de aantrekkingskracht van de oude economie in de verkeerde richting. Gevestigde belangen in industrie en landbouw willen voortzetting van het bestaande. Ook de overheid zelf is onderdeel van de bestaande economie.

Met het kabinet vinden wij dat investeringen uit geleend geld alleen te rechtvaardigen zijn, als ze op de lange termijn bijdragen aan brede welvaart. Het gaat om veel meer dan inkomen alleen. Maar hoe meet je maatschappelijk nut op de echt lange termijn?

De methoden waarmee we overheidsinvesteringen nu beoordelen, zoals maatschappelijke kosten-batenanalyses, schieten tekort. Ze zijn te sectoraal, te veel gericht op materiële welvaart en rekenen met te korte terugverdienperiodes. Investeringen die op korte of middellange termijn worden terugverdiend, kunnen we aan de markt overlaten. Daarvoor hoeven we toekomstige generaties niet met een lening op te zadelen.

Investeer in kennis en innovatie

Wij stellen voor dat het kabinet eerst investeert in kennis en innovatie, en in koplopers die laten zien dat productie zonder fossiele energie en fossiele grondstoffen mogelijk is. Investeer dan in volledig circulaire en diervriendelijke landbouw en in een toegankelijk en emissieloos vervoerssysteem.

Alleen als het lukt om met ons investeringsfonds klimaatverandering, verlies aan biodiversiteit, grondstoffenschaarste en afnemende milieukwaliteit tot economisch verdienmodel om te buigen, zijn wij in staat om deze schuld in de toekomst af te lossen.

 Lees ook:

Is economische groei nou juist ‘prima’ of ‘ondermaats’?

Het gaat goed met de Nederlandse economie. Maar het zou nog beter kunnen gaan als Nederland ‘brutaler’ is, zegt minister Eric Wiebes van economische zaken.

Dit jaar wacht de coalitie pas de echte krachtproef

Normaliter is het laatste jaar voor een kabinet het oogstjaar. Maar voor de zittende ministersploeg ligt dat anders.

Mysterieus investeringsfonds hangt boven het Binnenhof

Het nieuwe investeringsfonds van de overheid is niet voor lobby’s en hobby’s, zegt premier Rutte. Maar wat het wel wordt, is nog onduidelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden