Column Stevo Akkerman

Den Haag ontdekt een nieuwe diersoort: de middenklasse

Als ik het goed heb begrepen is er in Den Haag een nieuwe diersoort ontdekt, die alle eigenschappen van andere diersoorten in zich verenigt. Deze kameleon heet ‘de middenklasse’ of, zoals in de Troonrede, ‘het brede midden’. Het mooie ervan is dat je er alle kanten mee op kunt. 

Zijn voorganger, de boze of bezorgde burger, was net iets minder aantrekkelijk – hij moest natuurlijk wel serieus genomen worden, zeer serieus zelfs, maar zijn verongelijktheid maakte het soms lastig hem van ganser harte te omhelzen. De middenklasse daarentegen is de held van elke politicus die verder wil reiken dan zijn natuurlijke achterban.

Wopke Hoekstra kwam ermee op de proppen in zijn HJ Schoo-lezing, Klaas Dijkhoff eerder al in een manifest voor de VVD (‘Laten we vooral kiezen voor de middenklasse’) en Lodewijk Asscher was beiden voor in zijn Willem Drees-lezing van 2015, toen hij het opnam voor ‘Joe Sixpack, Otto Normalverbraucher en Jan Modaal’. 

Over wie gaat het precies? Netto inkomens tussen de 20.000 en 65.000 euro, zegt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Tja, dan is bijna iedereen middenklasse – geen wonder dat alle partijen ermee weglopen. De gele hesjes mochten nog even op bezoek in het Torentje, maar nu is het afgelopen met de knieval voor de boosheid en richt de politieke antenne zich op de goedwillende meerderheid.

Maatschappelijke problemen stapelen zich op

In feite was die nooit vergeten, schreef Mathijs Bouman eerder deze maand in Het Financieele Dagblad, wijzend op de ene na de andere generatie politici die het bestaan van de middenklasse ontdekte. Die moest dan altijd gered worden. Door hen. Maar wat is dan het nieuws? Ik denk dit: dat de politiek, zoals belichaamd door de middenpartijen, zichzelf opnieuw begint te ontdekken.

Nu blijkt dat zelfs na jarenlange voorspoed de maatschappelijke problemen zich opstapelen, en gemeenten niet weten hoe ze zwembaden en bibliotheken open moeten houden, laat staan hoe de jeugdzorg te garanderen, om nog te zwijgen over het lenigen van het lerarentekort, lijkt eindelijk door te dringen dat de overheid er ook voor kan kiezen niet afzijdig te blijven. Dat decentralisatie, verzelfstandiging en marktwerking hun grenzen hebben. Dat de zelfredzaamheid van burgers aan de onderkant beperkt is. Dat ook grote, internationale bedrijven belasting kunnen betalen. Dat flexwerk geen natuurwet is. Dat sociale woningbouw niet zomaar, spontaan van de grond komt. Dat innovatie vraagt om investering.

Geluk is geen begrotingspost

“De overheid kan niet het geluk van iedereen bepalen”, waarschuwt Thom de Graaf, vicevoorzitter van de Raad van State. De overheid kan mensen echter wel ongelukkig maken, zie de ellende bij de Belastingdienst en het UWV. Geluk is geen begrotingspost, dat begrijpen wij wel. Maar wij zijn burgers, geen klanten, dat zou verschil moeten maken. Wij zijn burgers, wij hechten aan een samenleving waarin rechten tellen, meer dan macht. Aan een democratie die iedereen laat ademen, ongeacht groep of klasse. Aan een land dat meer is dan een begroting.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Lees ook: 

De middenklasse heeft het zwaar

De middenklasse zit klem, vinden politici. Hoe komt dat zo? Biedt de Troonrede plannen die daar iets aan doen?

Was vroeger echt alles beter voor de middenklasse

De middenklasse heeft het zwaar en daar moet iets aan veranderen, klonk het in de aanloop naar Prinsjesdag. Om tafel met drie generaties: was vroeger alles beter voor de middenklasse? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden