Column Sylvain Ephimenco

Demonstreren tegen Zwarte Piet? Oké, maar niet vandaag

Er zijn dagen waarop een land naar verbinding en consensus hunkert. Zeker wanneer andere dagen door uitingen van woede werden gekenmerkt. Denk aan de protesten op het Malieveld. Dat een diepgaande discussie over het uiterlijk van het hulpje van de Sint legitiem is, lijkt me een feit: de figuur Zwarte Piet wordt door sommige medeburgers als kwetsend ervaren. Dit is een realiteit waarmee je rekening moet houden. En daarom is er de laatste jaren heel wat veranderd in het uiterlijk van Piet. Vele steden hebben hem in zijn oorspronkelijke gedaante in de ban gedaan en kinderprogramma’s ook.

Heel wat mensen in dit land snakken nu naar een adempauze. Een moment van vrede dat voor verbinding en consensus kan zorgen. Vandaag had zo’n dag kunnen zijn met talrijke vreedzame intochten van Sinterklaas. Ik vrees dat wat vanavond bij het Journaal van het kinderfeest overblijft, beelden zullen zijn van schandelijk en dom geweld – zoals van hooligans vorige week in Den Haag – en van onbuigzaam activisme.

Het echte probleem met Zwarte Piet is dat beide kampen, dus niet alleen het ‘pro-kamp’, hun identiteit (deels) aan hem ontlenen. Bij de geharde activist is het bestaan van Zwarte Piet en de strijd ertegen cruciaal voor het bepalen van de eigen gekwetste identiteit, die soms op een gekoesterd slachtofferschap kan uitmonden. Je kunt wel het gehele jaar beweren dat Nederland door ‘institutioneel racisme’ wordt ondermijnd, maar niet in staat zijn dit concreet te staven. Waar zijn dan die racistische wetten, regels en structuren? Dan blijft kennelijk alleen dit fictieve personage over. Zwarte Piet als de windmolens van de Don Quichot van Cervantes. Ook fictief.

Van de  vijand verwacht je totale overgave

En zelfs als de samenleving beetje bij beetje aan je eisen toegeeft, zal het nooit genoeg zijn. Van de vijand verwacht je totale overgave. De activist met gekwetste identiteit is bereid de laatste Zwarte Piet uit dit land te achtervolgen, desnoods tot in het toilet van het laatste dorp dat hem nog durft op te voeren. Dit kan nog vele jaren duren. Het resultaat is dat de gekwetstheid plots van kamp verandert. De groep die zich in zijn eigenheid aangevallen voelt, zal de actie – met soms onaanvaardbare middelen – met reactie beantwoorden. Is dit niet wat de messias van het anti-kamp juist zoekt: het eclatante bewijs van slachtofferschap door ‘reactionaire’ lieden aangedragen? Zie je wel!

Maar identiteitspolitiek is een doodlopende weg die de samenleving racialiseert, splijt en verdeelt. Was er een mogelijkheid om aan deze aberratie te ontsnappen? Demonstreren is heilig in onze rechtsstaat. Maar niet op de even heilige dag voor kinderen en hun ouders waar mythe en legende in vrolijke intochten samenkomen. Er zijn nog 364 dagen in het jaar om je afwijkende geluid te laten horen. Dit is wat autoriteiten helaas hebben nagelaten: iedere vorm van demonstratie verbieden op de dag en plek waar kinderen samenkomen om hun dromen even aan te raken.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden