OpinieArbeidsmarkt

Deeltijdwerken voor vrouwen mag niet vanzelfsprekend zijn

Streven naar een carrière is niet heilig. Maar de overheid heeft wel de verantwoordelijkheid te garanderen dat mensen bewuste carrièrekeuzes kunnen maken, betogen Anneke Westerlaken (voorzitter CNV zorg en welzijn), Wieteke Graven (voorzitter Stichting Het Potentieel Pakken) en Kai Pattipilohy (directeur Diversion).

Meer vrouwen in de top? ‘Maak topfuncties deeltijd’ kopte Trouw op 26 juni. Want, bleek uit onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau, vrouwen hebben een kleinere kans door te stromen naar leidinggevende functies omdat zij vaker deeltijd werken en minder overuren draaien. Natuurlijk is het van groot belang dat mannen en vrouwen in management- en topfuncties in staat zijn arbeid en zorg te combineren. Maar insinueren dat dit de oplossing van ons emancipatievraagstuk vormt, is een misrekening. Het gaat voorbij aan de olifant in de kamer: de hardnekkige Nederlandse deeltijdcultuur.

Deeltijdbanen hebben een belangrijke rol gespeeld in de stijging van de arbeidsparticipatie van vrouwen. Mooi, maar dertig jaar verder is de Nederlandse vrouw nog altijd financieel kwetsbaar. Slechts de helft van alle vrouwen heeft een zelfstandig inkomen hoger dan bijstandsniveau. Niet verbazingwekkend, als je weet dat ongeveer de helft van de vrouwen een deeltijdbaan van 28 uur of minder heeft. Dat zorgt vaak voor ongezonde financiële afhankelijkheid en vormt een risico voor armoede. Bij een scheiding bijvoorbeeld, verliezen vrouwen gemiddeld 25 procent aan koopkracht, mannen 0,2 procent. Bovendien: talent en economische kansen blijven onbenut. Dat moet anders.

Paradox

De ontwikkeling van je arbeidswens hangt nauw samen met opvattingen van je omgeving over de verdeling van zorg. Niet gek dat blijkt dat vrouwen met ‘kleine’ banen in het algemeen meestal wel tevreden zijn met het traditionele kostwinnersmodel. Het levert een paradox op waar de politiek de vingers niet aan durft te branden: als vrouwen niet ontevreden zijn en geen beroep doen op het sociale vangnet, heb je dan als overheid wel iets te zeggen?

Keuzevrijheid is een groot goed. Ook de keuze of je werkt en hoeveel. Streven naar een carrière is volgens ons niet heilig. Maar de overheid heeft wel de verantwoordelijkheid te garanderen dat mensen bewuste carrièrekeuzes kunnen maken. Dit betekent: weten wat de implicaties zijn voor je inkomen, pensioen, persoonlijke ontwikkeling en arbeidsmarktkansen. Deeltijd mag niet meer vanzelfsprekend zijn. Ook vanwege een breder maatschappelijk belang: twee cruciale sectoren, de zorg en het onderwijs, bestaan voornamelijk uit vrouwen in deeltijdbanen én kennen groeiende personeelstekorten. Daar liggen kansen, zou je zeggen. Maar denk er niet te makkelijk over.

Vorige week ontstond ophef over fiscale toeslagen die zorgmedewerkers kunnen verliezen door extra gewerkte uren tijdens de coronacrisis. Natuurlijk moeten fiscale stimuli garanderen dat (meer) werken loont, horen werkroosters gezond te zijn en mag toegang tot goede kinderopvang niet ontbreken. Maar enkel hierop inzetten is onvoldoende. Nu legt het SCP met een schijnoplossing de bal bij werkgevers. Nog steeds wordt zo de hardnekkige sociale norm rondom zorgende moeders en werkende vaders niet doorbroken.

Biedt ouders flexibiliteit bij jonge kinderen

Hier ligt een opgave. Zorg dat in het onderwijs rolpatronen en carrièrekeuzes met meiden én jongens worden besproken. Zorg ook dat consultatieartsen en
verpleegkundigen kersverse ouders stimuleren het gesprek over de verdeling van arbeid en zorg te voeren. Werkgevers: geef vrouwen niet automatisch een deeltijdcontract en biedt ouders flexibiliteit bij jonge kinderen. Maar moedig ook aan uren op te schalen wanneer kinderen groter zijn.

Het is tijd dat politiek, onderwijs, werkgevers en vakbonden de handen ineenslaan om financiële kwetsbaarheid te voorkomen en vrouwelijk potentieel beter te benutten. Goed voor de samenleving én voor alle Nederlandse vrouwen, of ze nu naar de top willen of niet.

Lees ook:

Meer vrouwen in de top? Maak topfuncties deeltijd 

Vrouwen werken vaker in deeltijd en draaien minder overuren. Daardoor hebben ze een lagere kans om door te stromen naar een leidinggevende functie,aldus nieuw SCP-onderzoek. 

Vijftig jaar na Dolle Mina: bij een ziek kind wordt nog altijd de moeder gebeld

Het is deze maand vijftig jaar geleden dat de Dolle Mina’s werden opgericht, waarmee de tweede feministische golf op stoom kwam. Hoe is het vrouwen sindsdien vergaan? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden