Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Zwarte Piet-kwestie wordt steeds brisanter, een reactie als die van Rutte volstaat minder dan ooit

Opinie

Stevo Akkerman

Stevo Akkerman © Trouw
COLUMN

Het was 5 december 1944 en ergens in het bevrijde zuiden van Nederland dreigde een conflict tussen Amerikaanse militairen en de lokale bevolking. 

Dagblad De Stem deed verslag. Een Amerikaanse officier had een jeep beschikbaar gesteld om Sinterklaas ‘met zijnen zwarten knecht’ rond te laten rijden, maar dat leidde tot ernstig protest van een delegatie ‘negersoldaten’. “De Nederlanders, zo klaagden zij, hadden een blank individu zwart geschilderd. Deze surrogaat-neger reed door de stad tot schande en spot van alle real coloured gentlemen. Nooit nog is het zwarte ras op zulk een geraffineerde manier gehoond…”

Lees verder na de advertentie

Er volgden besprekingen, en die waren nuttig. “Men moest den protesterenden duidelijk maken dat Pietermansknecht een hoogst onschuldige grap is. Men moest de Nederlanders uitleggen dat er grapjes zijn die anderen met de beste wil van den wereld niet onschuldig kunnen opvatten.” Het resultaat was dit: “De plechtige verzekering dat zoolang er negersoldaten in Nederland zijn, nooit meer een zwartgeverfd vrouws- of manspersoon door de straten zal rijden.”

Dit is de hoo­li­gan-va­ri­ant van het racisme, en het is alarmerend om te zien hoe vrij die zich ­– inclusief neonazi’s – kan manifesteren

Dat was driekwart eeuw geleden en inmiddels is het een beetje uit de hand gelopen met de oud-Hollandse grapjes. Er zijn veel meer zwarten naar Nederland gekomen, onder meer uit onze voormalige koloniën, maar de witte bevolking is niet meer zo genegen rekening met hen te houden. Volgens peilingen wil 68 procent Zwarte Piet laten zoals hij is, en we hebben dit weekeinde gezien met hoeveel agressie dat standpunt gepaard kan gaan. En met hoeveel onverholen racisme. Eerst op straat, vervolgens online: de journaliste Clarice Gargard, die verslag deed van de anti-Piet-demonstratie in Amstelveen, kreeg bijna zesduizend haatberichten, te smerig om te citeren en vaak ook ronduit bedreigend. Ze was de enige niet.

Tradities

Dit is de hooligan-variant van het racisme, en het is alarmerend om te zien hoe vrij die zich ­– inclusief neonazi’s – kan manifesteren. Maar hoe zit het met de goedwillende burgers die gewoon gehecht zijn aan tradities en zich overvallen voelen door het protest en het verwijt van racisme? Daar heeft Jerry Afriyie, voorman van Kick Out Zwarte Piet, interessante dingen over gezegd. In een YouTube-filmpje, het bekijken waard, laat hij blijken goed te begrijpen wat er bij veel witte Nederlanders leeft. “Als wij zeggen dat Zwarte Piet racisme is, bedoelen we niet dat de mensen racisten zijn”, zegt hij. “Wij begrijpen dat het niet gemakkelijk is, wij zijn welwillend om tijd te geven. Maar laat ons zien dat we op de goede weg zijn. Geef ons iets om ons aan vast te houden. Een luisterend oor, een vriendelijk woord.”

Sommigen geloven niet dat Afriyie werkelijk de dialoog wil, maar hij toog eind vorige week wel naar een flat in Leeuwarden om met blokkeerfriezen te praten over elkaars beweegredenen. Zoiets hebben we nodig in het groot. De Zwarte Piet-kwestie wordt met het jaar brisanter, alles komt erin samen, en een reactie als die van Mark Rutte (‘Ga op een andere dag demonstreren’) volstaat minder dan ooit.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees meer columns op trouw.nl/stevoakkerman.

Lees ook:

Recht op demonstratie staat onder druk in Nederland

Weer was er onrust bij de intocht van Sinterklaas. Verdedig het grondrecht op demonstreren, stellen juristen.

Zwarte Piet volgens zwarte denkers: ‘Zwart, wit, álle Nederlanders hebben gefaald’

Een rechter die de samenleving tot kalmte maant. Aangekondigde demonstraties door heel Nederland en dreigementen van illegale tegenacties. Sinterklaas arriveert dit weekeinde met zijn pieten in een verscheurd Nederland. Trouw vroeg drie zwarte denkers hoe zij tegen dit gepolariseerde debat aankijken.

Deel dit artikel

Dit is de hoo­li­gan-va­ri­ant van het racisme, en het is alarmerend om te zien hoe vrij die zich ­– inclusief neonazi’s – kan manifesteren