Opinie Zorgkosten

De zorgkosten gaan alleen omlaag als de patiënt thuis aan de slag kan

Let niet alleen op de zorgkosten, maar organiseer de zorg ook anders. Dat bepleiten Bart Berden en Hugo Keuzenkamp.

De beschikbaarheid en betaalbaarheid van de zorg staan op het spel. Gevaarlijk, want zorg is noodzakelijk, daar kunnen we geen risico mee nemen. Politiek en zorgverzekeraars zetten vol in op verlaging van de uitgaven aan zorg. Dat is volgens ons niet genoeg.

Al jaren proberen we in Nederland de zorguitgaven naar beneden te krijgen. Dat lukt gedeeltelijk, want doordat we 1,3 miljard euro minder uitgeven dan was begroot, is Nederland is inmiddels uit de top-tien van grootbesteders verdwenen. Toch moeten de uitgaven nog verder naar beneden, daarvoor is er nu een hoofdlijnenakkoord. En er is nóg een groot probleem: een schreeuwend tekort aan personeel. Dat zet de betaalbaarheid en de beschikbaarheid van de zorg onder druk. Oók daar moeten we iets aan doen.

Ziekenhuizen mogen vanaf volgend jaar niet meer groeien, terwijl de zorgvraag met 1,5 procent toeneemt, vooral door de vergrijzing. Dit dwingt ziekenhuizen tot ‘zinnige zorg’: stoppen met diagnostiek en behandelingen die niets toevoegen of geen bewezen effect hebben, en de patiënt meer regie over zijn eigen behandeling geven. In de behandelkamer kan hij samen met zijn arts beslissen over het vervolgtraject. Dit moet leiden tot beter passende zorg.

Patiënten en zorgverleners hebben tijd nodig om daar invulling aan te geven. Want wat is zinnig? En hoe sluit dat aan op de verwachting van patiënent en naasten? Het duurt nog jaren voordat dit een positief effect heeft op de zorguitgaven. In de tussentijd moeten we niet stilzitten. Wij pleiten voor drie lijnen om de uitgaven te beheersen én de toegankelijkheid en betaalbaarheid van op lange termijn te borgen.

Schreeuwend tekort aan handen aan het bed

De eerste lijn: om kosten te besparen en tegelijkertijd de zorg te verbeteren, kunnen eenvoudige diagnostiek en verzorging buiten de ziekenhuismuren plaatsvinden, door huidige ziekenhuismedewerkers. Nu al wordt steeds vaker chemotherapie thuis gegeven, en het herstellen na bijvoorbeeld een heupoperatie kan vaak ook thuis. Voor het verplaatsen van zorg moeten ziekenhuizen afspraken (kunnen) maken met andere zorginstellingen en verzekeraars. Dit vereist een andere manier van denken en werken, óók door de Autoriteit Consument & Markt.

Lijn twee is het inzetten van e-health: het gebruik maken van betaalbare technische hulpmiddelen, zodat de patiënt minder naar het ziekenhuis hoeft te komen. Consultatie op afstand is een mooi voorbeeld. Nu al worden hart- en longpatiënten op afstand gemonitord, waardoor ze niet meer elk jaar naar het ziekenhuis hoeven voor controle. Goed voor ziekenhuis én patiënt.

Het gaat hier niet om aanschaf van hightech apparatuur en kostbare infrastructuur (want die jagen de kosten alleen maar op), maar om simpele controles die met bijvoorbeeld een tablet kunnen worden uitgevoerd. Dat klinkt logisch en makkelijk, maar het vereist een enorme cultuuromslag. En dus tijd, en doorzettingsvermogen.

Als derde lijn het personeelstekort, dat een grote bedreiging is. Het oplopen van de wachtlijsten in ziekenhuizen komt deels door het schreeuwend tekort aan handen aan het bed. Dat zorgt weer voor overbezette huisartsen en soms wekenlang wachten op thuiszorg of een plek in een verpleeghuis. Een naar gevolg van jarenlang bezuinigen.

Kortom: alleen sturen op verlaging van de zorguitgaven werkt niet. We moeten samenwerking tussen zorgverleners en het efficiënt inzetten van beschikbare handen en technische hulpmiddelen stimuleren, en we moeten investeren in goed opgeleide zorgverleners. Wij roepen politiek en zorgverzekeraars op hier werk van te maken. Alleen zo kunnen we de beschikbaarheid en betaalbaarheid van zorg blijven garanderen.

Lees ook:

Een oplossing voor de groeiende zorgkosten is er niet, maar we moeten erover blijven nadenken

Wat we ook doen, de zorgkosten groeien maar door. Is daar een oplossing voor? Nee, zegt lector Bauke Koekkoek.

Harde keuzes zijn nodig om de kostenstijging in de zorg te stoppen

De kosten van de zorg stijgen, vooral die van ziekenhuizen. Dat is nadrukkelijk niet de bedoeling, zo is afgesproken tussen overheid en ziekenhuizen. Maar is die afspraak wel haalbaar? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden