OpinieZorgkosten

De zorg kan toe met veel minder ziekenhuizen

null Beeld

Door intensieve zorg te concentreren in slechts enkele ziekenhuizen en de rest van de zorg elders te organiseren, zijn de kosten te beperken. Het is tijd voor een structurele verandering in de zorg, vindt Ronald Bartels, afdelingshoofd neurochirurgie Radboudumc Nijmegen.

De formatie kondigt een nieuwe regering aan. Ofschoon een normalere manier van samenleven in zicht lijkt te komen door de toenemende vaccinatiegraad, blijft corona op nationaal niveau de komende jaren een grote rol spelen. Het begrotingstekort, ontstaan door de wens om de economie draaiende te houden, zal gedicht moeten worden. Dit zal een zeer belangrijke taak van de nieuwe regering zijn. Naast het verhogen van de inkomsten zal vooral vermindering van de uitgaven een grote rol spelen. Dit zal op alle denkbare posten geschieden, zo ook op de gezondheidszorg.

Beperking van de kosten in de zorg is al vele jaren onderwerp van discussie in opeenvolgende regeringen. Ofschoon de gezondheidszorg meer behelst dan alleen de ziekenhuiszorg, is dit onderdeel het meest zichtbaar.

De hedendaagse ziekenhuiszorg kenmerkt zich door een goede bereikbaarheid. In elk ziekenhuis kunnen de meest voorkomende aandoeningen behandeld worden, soms moet uitgeweken worden naar een meer gespecialiseerde instelling. De kwaliteit en efficiëntie van de Nederlandse zorg worden internationaal geprezen.

Besparing geschiedde door steeds een minimale groei toe te staan, ondanks een verwachte toename van vraag en aanbod van duurdere behandelmethoden. Feitelijk moet meer geleverd worden voor minder geld. Indien dit keer op keer gebeurt zonder bijstelling van de structuur, kunnen we spreken van een kaasschaafmethode.

De vergelijking is passend want ook bij een kaas bereik je het punt waarop een volgende schaaf geen lekkere kaas meer oplevert. In het geval van de gezondheidszorg zal beperking van de kosten zonder ingrijpende maatregelen leiden tot het punt waarop aan de vraag niet meer kan worden voldaan. Er ontstaan dan wachtlijsten, mensen krijgen beperkingen en gaan overlijden door beperkte toegang tot de gezondheidszorg.

Minder ziekenhuizen

Een andere aanpak is nodig. Alleen een wezenlijke structuurwijziging van de huidige ziekenhuiszorg zal verandering kunnen brengen met behoud en zelfs verbetering van de kwaliteit. Kostenverlaging en kwaliteitsverbetering kunnen hierbij hand in hand gaan.

De kosten die samenhangen met de gebouwen en het onderhoud daarvan, inclusief dagelijks gebruik, medische apparatuur en ondersteunende diensten in meer dan honderd instellingen, zijn enorm. Concentratie hiervan in minder ziekenhuizen draagt bij aan kostenreductie.

Het concept ziekenhuis zal wel moeten veranderen. Voor alle zorg die niet per se in een ziekenhuis moet plaatsvinden, bijvoorbeeld observatie of herstel na sommige operaties, zullen alternatieven gezocht moeten worden. Hierbij spelen nieuwe technologieën zoals robotica en telemedicine een belangrijke rol. In een ziekenhuis nieuwe stijl vinden alleen invasieve of zeer intensieve behandelingen plaats.

Concentratie van kennis

In dit concept hoeft ook niet ieder ziekenhuis alles te kunnen. Voor heel Nederland zouden tussen de vijf en tien instellingen ingericht kunnen worden die onderling bepalen welke zorg waar plaatsvindt. Concentratie van kennis en kunde vindt plaats en daardoor verhoging van de kwaliteit. Kosten voor dure apparatuur en ontwikkeling daarvan blijft beperkt tot enkele ziekenhuizen. Alle medische zorg van hoge kwaliteit is voor iedereen in Nederland beschikbaar en bereikbaar.

Concentratie van delen van de zorg vindt al plaats, met name vanuit het oogpunt van verhoging van de kwaliteit. Kanker van de slokdarm of maag wordt niet meer in elk ziekenhuis behandeld. De behandeling van kinderen met een kwaadaardige ziekte is gecentraliseerd in een kliniek. De neurochirurgische behandeling van aandoeningen van het zenuwstelsel vindt al vele jaren in enkele centra plaats.

Kosten dalen niet

Het voorgestelde concept reikt verder dan de reeds in gang gezette concentratie van zorg. Nu stoten ziekenhuizen kleine delen van de zorg af, maar zij blijven bestaan voor de resterende zorg. De kosten dalen niet, zeker niet op nationaal niveau.

In het nieuwe concept is de intensieve zorg geconcentreerd in een beperkt aantal instellingen. Daar alleen vinden de investeringen plaats. De overige zorg vindt elders plaats, bijvoorbeeld thuis, een plek voor dagbehandelingen of andere plaatsen, die weinig investeringen behoeven. Meer dan 80 procent van de huidige ziekenhuizen heeft dan geen bestaansrecht meer.

Alleen forse ingrijpende wijzigingen in de structuur en visie van de ziekenhuiszorg zal uiteindelijk leiden tot hoogkwalitatieve zorg die ook nog efficiënt is. Een paradigma-wisseling is vereist.

Lees ook:

Zo gaat de nieuwe manier van zorg verlenen eruit zien: in het Gooi zijn ze al ver

De zorg loopt vast. Er zijn te veel patiënten, te weinig personeel en de kosten stijgen. In de toekomst moet het anders. Hoe dat eruit ziet, begint zichtbaar te worden in Het Gooi.

De zorgkosten gaan alleen omlaag als de patiënt thuis aan de slag kan

Let niet alleen op de zorgkosten, maar organiseer de zorg ook anders. Dat bepleiten Bart Berden en Hugo Keuzenkamp.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden