Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De zoektocht naar draagvlak levert het onderwijs uit aan de markt

Opinie

Albert Mark van Leeuwen

Scholieren met schoolboeken op school. © ANP/KOEN SUYK
OPINIE

Vorige week zegden 127 Kamerleden het vertrouwen op in het bestuur van de onderwijscoöperatie. De coöperatie heeft niet gevonden wat er ook niet is, breed draagvlak voor een onderwijsmaatregel, in dit geval het lerarenregister. Dat schrijft docent natuurkunde en filosofie Albert Mark van Leeuwen.

Sinds de mislukte tweede fase uit 1998 durft Den Haag niet meer. Onderwijsministers combineren elk voorzichtig voornemen met een kansloze queeste naar draagvlak. Dit vruchteloze proces levert het onderwijs uit aan de markt.

Lees verder na de advertentie

Gaat het niet over salarisverhoging, dan is breed draagvlak een utopie. Sommige docenten willen coachend maatwerk leveren, anderen eisen ruimte voor de klassieke les, in tegenstelling tot docenten die '21ste-eeuwse vaardigheden' verkiezen boven kennisoverdracht. De helft van die groepen wil aandacht voor persoonsvorming. Niet vreemd dat minister Slob angstvallig verkondigt dat 'de ideeën niet van zijn ministerie moeten komen'. Elke beslissing kent mondige tegenstanders.

Om niet te hoeven ingrijpen, stelt de minister dat 'de cao-partners aan zet zijn', dat 'alles met dit budget moet' en onderwijsvernieuwing 'van, voor en door leraren moet'. Dat laatste klinkt zo gek nog niet. Als leraren de verschillende ambities waarmaken, ontstaat er een mooi gevarieerd aanbod.

Er bestaat een ideaalplaatje van een docent, van die ene leraar die je je nog herinnert, die je raakte, die zijn passie enthousiast overbracht

Alleen kunnen docenten niet doen wat ze willen. Ze zijn onderdeel van een systeem, een mechanisme dat hun invloed op minstens drie manieren beperkt. Allereerst door de focus op meetbare resultaten: via de boekhouder van de koepel versmalt het idee van een succesvolle school tot veel-leerlingen-met-hoge-slagingskansen.

Daarbij concurreren scholen door de vergrijzing in een markt met krimpend leerlingenaantal. Dus bedenkt de schoolleiding allerlei extra's die tijd en geld uit normale lessen roven.

Tot slot de overvloed aan vakken: hoewel de wet ons vrijlaat, voelen scholen zich gedwongen om elke vernieuwing boven op het klassieke vakkenaanbod te bouwen. Onze 'klanten', leerlingen en hun ouders, verwachten dat we naast de extra's ook de kernvakken én geschiedenis, scheikunde, aardrijkskunde, biologie, de talen, gym en creatieve vakken geven. Het contact tussen leraar en leerling verbrokkelt.

Deze drie factoren dreigen van leraren productiemedewerkers te maken die cijfers leveren voor te veel klassen met te veel leerlingen. Ik mag in mijn handjes knijpen als ik wekelijks vijf minuten per leerling krijg. Als ik in die tijd, heel hip, persoonlijke feedback geef, is er geen minuut over voor mijn rol als enthousiaste verteller, voor groepsvorming of een link tussen leerstof en actualiteit.

Ondertussen zoekt elk onderwijsrapport naar wegen om onze lessen te voorzien van maatwerk. De meest gegeven suggestie? Adaptieve software. Docenten hebben geen tijd voor hun leerlingen, gelukkig hebben de algoritmen van Google for Education dat wel.

Er bestaat een ideaalplaatje van een docent, van die ene leraar die je je nog herinnert, die je raakte, die zijn passie enthousiast overbracht. Dat plaatje veronderstelt ruimte, tijd, aandacht.

Minister Slob, help ons. Verplicht elke docent minstens vier uur per week te besteden aan elke klas die hij of zij lesgeeft. Kost u niets meer dan daadkracht. Als scholen dan nog steeds alle vakken willen aanbieden, kunnen ze van elk vak buiten de kern een keuzevak maken. Elke leerling volgt dan een minimumaantal robuuste vakken. Geef leerlingen de garantie dat keuzes in klas 1 en 2 geen deuren sluiten voor de bovenbouw. Dan krijgen docent en leerling meer tijd met elkaar, met minder toetsen, minder administratie en meer verdieping. Wij leren leerlingen kennen, terwijl zij keuzes leren maken. Leraren willen van alles, geef ons de ruimte om het te doen.

Het onderwijs is een veelbesproken onderwerp. Wil je er meer over lezen? Dat kan in ons dossier: trouw.nl/onderwijs.

Deel dit artikel

Er bestaat een ideaalplaatje van een docent, van die ene leraar die je je nog herinnert, die je raakte, die zijn passie enthousiast overbracht