null Beeld
Beeld

ColumnStevo Akkerman

De zoek-het-maar-uit-samenleving van Rutte, is met een opgeleukte bestuurscultuur niet van de baan

Het was misschien niet waar wij ons het meest zorgen om maakten, maar voor het geval dat verzekerde Mark Rutte in zijn interview-tot-de-natie dat hij er ‘veel zin in had’ de leiding weer op zich te nemen.

Ik dacht dat hij de Nieuwsuur-camera’s had opgezocht om het geschonden vertrouwen in hem te herstellen, maar wat mij vooral opviel was hoezeer hij opgesloten zat in zijn rol als minister-president. Of als eigenaar van de macht.

Nee, zei hij in antwoord op Mariëlle Tweebeke, hij was na de politieke ontploffing over zijn optreden – samengevat als het ‘functie elders’-drama – niet bij zichzelf te rade gegaan of hij nog wel de juiste persoon was voor het premierschap. En nee, hij had ook geen anderen geraadpleegd om eens met hem over die vraag na te denken. Als dat waar is, is het ernstig: zoveel verantwoordelijkheid en zo weinig zelfreflectie, en dat voor een voormalig hr-manager bij Unilever. Als het niet waar is, is het ook ernstig: Mark Rutte kan beter even geen dingen zeggen die niet waar zijn.

Licht in de war door dit interview (de VVD-leider had eerder aangekondigd zijn radicale ideeën graag te willen delen, maar liet er uiteindelijk niet veel over los, want dat zou ‘te gemakkelijk’ zijn), ging ik op zoek naar reacties. De belangrijkste was die van Pieter Omtzigt, die voor het eerst sinds lang van zich liet horen. Rutte had gezegd altijd goed te hebben samengewerkt met het geweten van het CDA, hij begreep eigenlijk niet waar Omtzigts boosheid nu vandaan kwam. Prompt wees Omtzigt per tweet op de hoorzittingen met slachtoffers van het toeslagenschandaal, die toevallig ook gisteren plaatsvonden. Ze waren ‘zeer indringend en aangrijpend’, zei hij, en ‘verklaren veel emoties en boosheid rondom deze zaak’.

Dat is het: bij al zijn bereidheid sorry te zeggen, en desnoods nog eens sorry, lijkt Rutte niet echt doordrongen van de schade die zijn kabinetten hebben veroorzaakt. Ik citeer nog twee Twitter-reacties. De eerste is van Amma Asante, voorzitter van de Landelijke Cliëntenraad en oud-Kamerlid voor de PvdA: ‘Het interview heeft mij echt ontregeld. Waarom weet ik niet. Stiekem hoopte ik misschien wel op een wonder. En ik blijf gedesillusioneerd achter. Ook ik hoor onder de tienduizenden etnisch geprofileerde burgers van de Belastingdienst’. De tweede reactie is van Chris van Dam, voorzitter van de toeslagen-ondervragingscommissie, en helaas niet herkozen als CDA-Kamerlid: ‘Het was gewoon een dikke teleurstelling. Ik kan pragmatisch leiderschap best waarderen, maar er zijn momenten waarop écht de olifant (visie) van stal moet komen. Of is die er gewoon niet?’

Ik vrees dat het net iets anders ligt. Wat eruitziet als nadruk op de vorm, of zelfs als leegte, heeft wel degelijk ideologische inhoud, al zal Rutte het nooit zo noemen en misschien ook niet als zodanig herkennen. Maar de zoek-het-maar-uit-samenleving die hij heeft willen creëren (zie de gevolgen voor sociale woningbouw, bijstand, vluchtelingen, jeugdzorg, rechtshulp, arbeidsperspectief, klimaat, natuur) is met een opgeleukte bestuurscultuur niet van de baan.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden