Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De zelfingenomenheid van voorstanders van stemmen is misplaatst

Opinie

Dries Bartelink

© ANP
Opinie

"Ga vooral stemmen”, zo klinkt het dezer dagen. Wie stemt, deugt, schrijft Dries Bartelink, chef Gemeenten bij De Argumentenfabriek. 

Dit moreel appèl degradeert niet-stemmers impliciet tot domkoppen of mensen die niet deugen (vul in: ‘irrationele, luie, inconsistente en/of klagende mensen zonder recht van spreken’). Hiertegenover staan de deugende wel-stemmers: weldenkende, objectieve kiezers met ­invloed op ons bestuur en daarmee recht van spreken. De zelfingenomenheid van voorstanders van stemmen is misplaatst. Niet-stemmers – bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen 46 procent van de kiesgerechtigden – verdienen meer respect en minder dedain.

Lees verder na de advertentie

Er zijn namelijk goede inhoudelijke ­argumenten om niet te stemmen.

Allereerst het argument ‘Mijn situatie maakt het lastig om te stemmen’. In Nederland geven ongeveer 1,4 miljoen mensen aan matige of ernstige motorische beperkingen te hebben. En een op de acht Nederlanders geldt volgens IQ-criteria als zwakbegaafd. Het gaat hier om miljoenen mensen. Voor een deel van deze mensen zal het lastig of niet mogelijk zijn vandaag te stemmen.

Wie meer veiligheid in de buurt wil, kan betere dingen doen dan stemmen

Ook het argument ‘Mijn stem maakt geen verschil’ is valide. Want hoe groot is de invloed van één stem feitelijk? In de gemeente Dongen – in 2017 uitgeroepen tot de ‘meest gemiddelde ­gemeente van Nederland’ – lag de kiesdeler, oftewel het aantal stemmen dat een partij moet behalen voor één zetel, in 2014 op 464. De invloed van één individuele stem op één zetel voor een partij was daar dus 1/464 = 0,22 procent. In andere gemeenten lag dit percentage iets hoger of lager, bijvoorbeeld 0,3 procent in Appingedam en 0,014 procent in Amsterdam, maar het blijft in alle gevallen minder dan 0,5 procent. Kortom: niet-stemmers hebben een punt als ze zeggen dat hun stem weinig verschil maakt. En ook het tegenargument – dat als iedereen zo denkt, niemand meer gaat stemmen – houdt geen stand. Een individueel besluit om te stemmen staat los van de besluiten van anderen, het is niet aannemelijk dat ­iemands keuze die van anderen beïnvloedt.

Denkfouten

De Argumentenfabriek maakte een Argumentenkaart met veelgehoorde motieven om wel of niet te stemmen. Sommige zijn sterker dan anderen. Niet-stemmers hebben in elk geval ­munitie genoeg voor een goed debat met voorstanders. Er is geen grond voor zelfingenomenheid bij voorstanders, al is het maar vanwege denkfouten of ­onvolkomenheden bij enkele van hun argumenten. Ik licht er hier twee uit.

Wanneer u meer veiligheid in uw buurt wilt, kunt u betere dingen doen dan stemmen

Allereerst: zelfoverschatting. Een veelgehoord argument van stemmers is dat ze invloed uitoefenen. We hebben gezien dat deze invloed wiskundig minimaal is. Net zoals de meeste chauffeurs denken dat ze bovengemiddeld goed autorijden, is het voorstelbaar dat stemmers zichzelf overschatten.

Ten tweede, magisch denken. Dit is de overtuiging dat iemands gedachten, woorden of handelingen een gebeurtenis kunnen oproepen of verhinderen (‘even afkloppen’). Hierbij negeert de persoon algemeen geldende regels voor oorzaak en gevolg. Deze illusie van controle vinden we op de Argumentenkaart bij het argument ‘Met mijn stem beïnvloed ik een thema dat ik belangrijk vind, zoals veiligheid’. Geloven stemmers dat echt? Gaat hun individuele stem (oorzaak) daadwerkelijk hun omgeving veiliger maken (gevolg)? Wanneer u meer veiligheid in uw buurt wilt, kunt u betere dingen doen dan stemmen. Niet alleen is de invloed van uw stem wiskundig klein, ook de oorzaak-gevolgrelatie in uw redenering rammelt.

Ik heb besloten vandaag wel te gaan stemmen. Voor mij is doorslaggevend dat ik me bevoorrecht voel in een ­democratie te leven en er daarom graag aan meedoe. Wat gaat u weloverwogen besluiten?

Lees meer over de raadsverkiezingen op Trouw.nl/gemeenteraad2018

Deel dit artikel

Wie meer veiligheid in de buurt wil, kan betere dingen doen dan stemmen

Wanneer u meer veiligheid in uw buurt wilt, kunt u betere dingen doen dan stemmen