Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De wilsverklaring is geen waardebon voor euthanasie

Opinie

Bert Keizer

Bert Keizer © Trouw
Column

Ik hoorde vorige week van een meneer dat hij zijn 'levenstestament' bij een notaris had gedeponeerd tegen het stevige bedrag van 475 euro. Het ging niet over materiële goederen, maar om zijn wensen bij het levenseinde. 

Ik ben niet gaan lachen. Maar kon het niet laten hem uit te leggen dat hij in handen was gevallen van een cynische notaris. Hij wees mij terecht: "Maar het gaat hier wel om een officiële wilsverklaring". En hier begint de ellende. Er bestaat helemaal geen officiële wilsverklaring. Alles wat je leesbaar opschrijft, met een datum, netjes ondertekend met in de loop van de tijd een steeds ververste handtekening op latere data, zodat de verklaring actueel blijft, is goed genoeg. Dag notaris.

Lees verder na de advertentie
Als de arts de patiënt ervaart als weloverwegend, vrijwillig en goed bij zijn hoofd op het punt van de doodswens, kan de euthanasie doorgaan

Op naar het tweede misverstand: voor euthanasie zou je een schriftelijke wilsverklaring nodig hebben. Dat is niet waar. Voor euthanasie heb je geen, ik herhaal, GEEN schriftelijke wilsverklaring nodig. Daarom was ik nogal verrast door de kop op de voorpagina van Trouw naar aanleiding van het onderzoek van huisarts Matthijs van Wijmen: hij ontdekte dat minstens de helft van de wilsverklaringen 'te oud' is. Trouw schreef: "Euthanasie - Wie denkt zijn wilsverklaring op orde te hebben kan bedrogen uitkomen: de helft van deze verklaringen is verouderd." Dit is, het spijt me, volstrekt onjuist.

Mondeling verzoek

Je hebt geen schriftelijke wilsverklaring nodig bij euthanasie. Je kunt het gewoon zeggen. Maar als je het niet kunt zeggen of op een andere manier kunt aanduiden dat je het wilt? Dan krijg je geen euthanasie. Zo zit dat.

Dat iedereen hierover zo in de war is komt door twee oorzaken: de wetgever stelt dat de schriftelijke wilsverklaring in de plaats kan treden van het mondelinge verzoek. Maar ook dan moet er nog steeds sprake zijn van een vrijwillig en weloverwogen verzoek door een op dit punt wilsbekwame patient. Dat zijn drie aspecten die je in een mondelinge of anderszins communicerende uitwisseling zult moeten aantreffen. Dus als de arts de patiënt ervaart als weloverwegend, vrijwillig en goed bij zijn hoofd op het punt van de doodswens, dan kan de euthanasie doorgaan. En dan kan de schriftelijke wilsverklaring alsnog de prullenbak in.

Maar als de arts ervaart dat de patiënt niet weloverwegend en niet goed bij zijn hoofd is op het punt van zijn doods-wens, krijgt hij geen euthanasie en kan de schriftelijke wilsverklaring wederom de prullenbak in. De wetstekst is op dit punt uitermate verwarrend omdat er een tegenstrijdigheid in staat.

Zinloze exercitie

De tweede oorzaak voor de overdreven status van de wilsverklaring ligt bij de NVVE. Daar geeft men al vele jaren deze verklaringen uit. En hoewel zij hierbij goede informatie geven ('denk erom, de verklaring geeft geen recht op euthanasie') denken bijna alle honderdzeventigduizend leden dat ze een waardebon invullen die later goed is voor euthanasie. Kijk maar eens op de website van de NVVE. De ernst waarmee daar allerlei subtiliteiten worden beschreven die je moet aangeven opdat je verklaring straks zin zal hebben doet niet vermoeden dat het om een zinloze exercitie gaat.

Recentelijk werd een arts berispt wegens het verlenen van euthanasie aan een wilsonbekwame patiënt wiens wilsverklaring onduidelijk was

Het Medisch Tuchtcollege in Den Haag heeft de verwarring mooi gaande gehouden. Recentelijk werd een arts berispt wegens het verlenen van euthanasie aan een wilsonbekwame patiënt wiens wilsverklaring onduidelijk was. Waarmee de misleidende suggestie in de lucht kwam te hangen dat de arts juist had gehandeld als de wilsverklaring duidelijk was geweest. Een suggestie die het college zelf echter weersprak, omdat men de arts ook verweet dat ze niet eerlijk was geweest tegenover de patiënt over het feit dat ze het leven van de vrouw kwam beëindigen. De vrouw zou namelijk bij die mededeling op de loop zijn gegaan. En ook hier was de wilsverklaring, zelfs als hij sluitend was geformuleerd (niemand weet hoe dat moet trouwens), volstrekt waardeloos op het moment dat de vrouw het beëindigen zou hebben afgewezen. En even waardeloos als ze de beëindiging had verwelkomd.

Collega Van Wijmen wijst erop dat het opstellen van de wilsverklaring een mooie aanleiding zou moeten zijn om samen met je arts na te denken over wat je straks wil. Daar ben ik helemaal voor, maar dan hebben we het over vragen als: wil je nog een ziekenhuis-opname, wil je gereanimeerd worden, op de IC opgenomen, beademd worden? Euthanasie hoort helemaal niet in dat rijtje.

Lees ook:

Groot deel van de wilsverklaringen voor euthanasie blijkt nutteloos

Wie denkt er te zijn met een wilsverklaring kan bedrogen uitkomen: ruim de helft van deze verklaringen is verouderd.

Euthanasie, waarom eigenlijk?

Waarom krijgen steeds meer Nederlanders euthanasie? Naar het antwoord op die vraag kunnen we hooguit gissen, zegt de groep hoogleraren die vorige week de evaluatie van de euthanasiewet verzorgde. 

Deel dit artikel

Als de arts de patiënt ervaart als weloverwegend, vrijwillig en goed bij zijn hoofd op het punt van de doodswens, kan de euthanasie doorgaan

Recentelijk werd een arts berispt wegens het verlenen van euthanasie aan een wilsonbekwame patiënt wiens wilsverklaring onduidelijk was