OpinieZelfbeschikking

De wet moet hulp bij zelfdoding reguleren

Nederland moet het verbod op hulp bij zelfdoding aanpassen, aldus Laura De Vito, jurist bij de NVVE.

Het Duitse verbod op hulp bij zelfdoding is in strijd met de Duitse grondwet, zo bepaalde het Duitse Bundesverfassungsgericht in Karlsruhe onlangs. Volgens dit hof hebben mensen recht op een ‘zelf gekozen dood’. Zij hebben bovendien het recht daarbij de vrijwillige hulp van derden te gebruiken. Nederland zou deze uitspraak moeten aangrijpen om zijn eigen verbod op hulp bij zelfdoding aan te passen.

Het recht om ‘zelf te bepalen hoe en wanneer te sterven’ is al erkend door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. In de zaken Pretty en Haas bepaalde het Hof dat artikel 8 (het recht op privéleven) van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) ook ingeroepen kan worden als het gaat om ‘de keus om een onwaardig en onprettig einde van het leven te vermijden’. Het EVRM kent veel waarde toe aan persoonlijke autonomie en het daarmee samenhangende concept van zelfbeschikking.

Dit betekent niet dat een staat geen wetgeving zou mogen maken die hulp bij zelfdoding verbiedt. De staat heeft de plicht om het recht op leven te beschermen. Maar dergelijke wetgeving moet dan wel gebaseerd zijn op het beschermen van mensen die onder druk tot zo’n beslissing komen. Mensen die weten wat ze doen en vrijwillig tot hun besluit komen, mogen niet gehinderd worden in de uitvoering van hun recht.

‘Den eerbied voor het menschelijk leven’

Het Nederlandse verbod op hulp bij zelfdoding laat géén ruimte voor hulp aan mensen die goed weten wat ze doen en vrijwillig tot zelfdoding besluiten. Dat is duidelijk geworden in de rechtszaak tegen Albert Heringa. Dit komt doordat het Nederlandse verbod op hulp bij zelfdoding helemaal niet gebaseerd is op bescherming van mensen tegen het ontbreken van een ‘weloverwogen beslissing’. Ons verbod op hulp bij zelfdoding vindt zijn oorsprong ergens anders, namelijk in ‘den eerbied voor het menschelijk leven, ook tegenover hem, die voor zichzelf daaraan te kort wil doen’, een afweging uit 1886.

Het huidige artikel 294 lid 2 Wetboek van Strafrecht dient dus niet ter voorkoming van misbruik, maar is een overblijfsel uit de tijd waarin men zelfdoding op zichzelf strafwaardig vond. Het is aan de Nederlandse wetgever te zorgen voor aanpassing van het verbod op hulp bij zelfdoding. Als de wetgever een achterhaalde moraal vervangt door duidelijke regels die waarborgen dat er sprake is van een vrije wil, loopt Nederland niet alleen voorop met wetgeving, maar ook in lijn met het EVRM.

Lees ook

Stervenshulp was in Duitsland bij wet verboden, en is sinds woensdag weer toegestaan

Stervenshulp, zoals artsen tot 2015 gaven aan uitzichtloos zieke patiënten, wordt in Duitsland weer toegestaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden