Opinie

De werkelijkheid van euthanasie is veel complexer dan je uit cijfers kunt opmaken

Beeld ANP

Alle dossiers over euthanasie bij psychiatrie moeten openbaar worden, zodat duidelijk wordt hoe complex dit steeds weer is, betoogt Annemarieke van der Woude, als predikant verbonden aan de Remonstrantse Gemeente in Oosterbeek en daarvoor geestelijk verzorger in een verpleeghuis.  

De verhalen die schuilgaan achter de cijfers over mensen die psychisch leden en stierven door euthanasie zijn door psychiater in opleiding Sisco van Veen onderzocht. Het betreft de online beschikbare oordelen over 35 patiënten, bijna 20 procent van de mensen met een psychiatrische aandoening die in 2015-2017 werden geholpen bij zelfdoding. Van Veens analyse geeft inzicht in de ondraaglijkheid en uitzichtloosheid van ernstige psychiatrische problematiek. Ook het verband tussen euthanasie en suïcide komt aan de orde. Het lijken twee verschillende groepen te zijn: driekwart van de bestudeerde euthanasierapporten gaat over vrouwen, terwijl bij suïcide mannen in de meerderheid zijn. Hoe je dit gegeven moet duiden, laat zich niet gemakkelijk beantwoorden.

Journalist Marcel Langedijk vertelt een ander verhaal. In ‘Gelukkig hebben we de foto’s nog’ schildert hij de emoties die de dood door euthanasie in 2016 van zijn verslaafde en depressieve ‘broertje’ hebben opgeroepen. Terzijde: dat een predikant intensief betrokken was bij dat stervensproces strookt met de uitkomsten van een onderzoek van twee jaar geleden onder predikanten en geestelijk verzorgers van de Protestantse Kerk in Nederland. Een meerderheid krijgt in de pastorale praktijk te maken met euthanasie, zij het meestal van ­lichamelijk terminaal zieken.

Terughoudend

Van Veen wijst in zijn studie ook op ­enkele tekortkomingen in de verslagen van de regionale toetsingscommissies. Een definitie van ‘ernstig’ of ‘psychiatrisch’ ontbreekt en de relatie tussen ­lichaam en psyche wordt onvoldoende geproblematiseerd. Hij stelt bovendien vast dat de commissies terughoudender zijn geworden in het digitaal publiceren van psychiatrische oordelen.

Dat betreur ik. Uit de verhalen van mensen die betrokken zijn geweest bij levensbeëindiging op verzoek, blijkt dat die werkelijkheid vele malen complexer is dan je uit de cijfers kunt opmaken. Bovendien is er een sterke toename van het aantal meldingen van euthanasie bij psychisch lijden: de 199 patiënten in 2015-2017, van wie er elf jonger waren dan dertig jaar, staan tegenover vijftien patiënten in 2009-2011. Ik pleit er daarom voor om álle dossiers over euthanasie bij psychiatrie openbaar te maken. We hebben de verhalen achter de getallen nodig om ons als samenleving een weloverwogen mening te kunnen vormen over de ontwikkelingen in de praktijk van levensbeëindiging op verzoek van psychisch zieke mensen.

Lees ook:

Van de mensen met psychische aandoeningen die euthanasie krijgen, is het overgrote deel vrouw

Wie zijn de psychiatrisch patiënten die euthanasie ontvangen? Het blijken voornamelijk vrouwen, zocht onderzoeker Sisco van Veen uit.

Aantal keren dat euthanasie wordt verleend blijft stijgen

Het aantal mensen dat via euthanasie is overleden is vorig jaar opnieuw met vijfhonderd gestegen. Twaalf keer werd die euthanasie niet zorgvuldig uitgevoerd.

Ze wilde een ‘goede dood’, nog voor de Kerst

Euthanasie bij ernstig psychiatrisch lijden kan onder strikte voorwaarden, maar wat doet dat met andere patiënten? Psychiaters maken zich zorgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden