Opinie

De wereld heeft niets aan snel publicerende wetenschappers

De High Tech Campus in Eindhoven, waar ondernemers en wetenschappenlijk onderzoek samenkomen. Beeld ANP

De waarde van wetenschappelijk onderzoek is niet het snel behaalde resultaat, maar de bevindingen van de onderzoeker die vanuit verwondering in het proces zit, betoogt promovendus Hans de Man.

Laat promovendi toch ploeteren met hun promotieonderzoek. Hun kritische houding richting zichzelf en de wetenschap zorgt voor een langzaam en moeizaam proces dat loont. De bevindingen die nodig zijn voor de nieuwste ontdekking worden namelijk niet snel op een A4'tje neergekalkt, maar komen voort uit een proces van veel denken, beproeven, verdedigen, bediscussiëren en rapporteren.

Julian Kirchherr betoogde in Trouw het tegenovergestelde: de promovendus zou zich moet gedragen als een 'luchtige' startende ondernemer en moet denken in korte concepten op A4'tjes die moeten leiden tot 'The lean PhD'. 

Ik ben het met Kirchherr eens dat een promotieonderzoek niet een perfect product is, het is vaak niet het beste werk van een wetenschapper. Ook kan ik me vinden in het feit dat het promotieonderzoek met zoveel mogelijk mensen moet worden bediscussieerd. De meeste promotieonderzoeken worden vroeg in een carrière geschreven en zijn het resultaat van de laatste leerperiode in het academische onderwijs.

Inefficiënt

Met de conclusies die Kirchherr uit zijn eigen ervaring trekt, heb ik echter moeite. De wetenschap wordt als inefficiënt afgeschilderd en het werk op universiteiten als weinig waardevol, terwijl Kirchherr zelf veel publiceert en binnen twee jaar is gepromoveerd. 

'Lean' is blijkbaar het antwoord tot een vlotte promotie. Maar wat betekent lean? Het begrip is oorspronkelijk ontwikkeld door Toyota om productieprocessen zo in te richten dat alle handelingen waarde toevoegen aan het productieproces. Lean staat gelijk aan het elimineren van niet waardevolle processen.

Het toepassen van lean op de wetenschap is gevaarlijk, omdat de toegevoegde waarde van wetenschap lastig is te kwantificeren. Het is voorafgaand aan een onderzoek onduidelijk of een onderzoek waarde zal toevoegen. Daarnaast is het voor 99 procent van al het reeds gedachte, geschreven en gepubliceerde onduidelijk of en hoe het waarde toevoegt. Onder het mom van lean zouden we dus helemaal geen onderzoek kunnen doen.

Geld verdienen

We moeten een goede promovendus dan ook niet verwarren met een goede startende ondernemer. Waar de één gestructureerd en precies moet rapporteren over zijn bevindingen, moet de ander zo snel mogelijk geld verdienen door waarde te leveren aan de eindgebruiker. Helaas wordt ook de academische wereld net als de ondernemerswereld steeds meer resultaatgericht.

Kirchherr noemt een pakkend voorbeeld van die resultaatgerichtheid. Circulaire economie wordt momenteel door de EU, nationale en regionale onderzoeksfondsen groots gefinancierd, met een wildgroei van promovendi en publicaties tot gevolg. Kirchherr vertelt dat zijn artikel over circulaire economie vaak wordt geciteerd, maar eigenlijk geen nieuwe bevindingen bevat.

Het succes van Kirchherrs methode zit hem dan ook niet in wetenschappelijke bevindingen, maar in de waarde die hij oplevert aan de geldschieter; een overheid die zijn succes meet naar het aantal publicaties en citaties, waardoor het aantal nieuwe bevindingen achterblijft.

Een 'Lean PhD' helpt misschien bij persoonlijk succes om snel te publiceren en te promoveren, maar is een doodvonnis voor de kwaliteit van onderzoek, waar elke 'niet waarde toevoegende' discussie is geëlimineerd. Laat het promotieonderzoek niet vervallen tot een publicatie-industrie waar resultaatgerichtheid de boventoon voert, maar laat promovendi ploeteren met en zich verwonderen over hun bevindingen, zodat ze die zo goed mogelijk kunnen rapporteren, bediscussiëren en verdedigen. De wereld heeft namelijk niets aan lean publicerende wetenschappers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden