null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnNelleke Noordervliet

De vrouwen in Afghanistan moeten zelf een weerwoord vinden. En wij moeten ze helpen

In de jaren zeventig was Afghanistan een exotische bestemming voor een bepaald soort jongeren. Ze reden in een rammelend Volkswagenbusje en waren gehuld in een Afghaanse jas en een wolk cannabis. Aan de hippie-idylle kwam een eind toen Russische troepen het land binnenvielen om het communistische regime te steunen, terwijl de Amerikanen als antwoord daarop de mujaheddin bewapenden.

Het land werd een arena van de late Koude Oorlog, net als Vietnam was. Kaboel en Saigon, geen verschil. Alweer een missie mislukt.

Logen de VS toen of liegt Biden nu?

Overal waar de zogenoemde westerse, vrije wereld heeft ingegrepen om een strijd te beslechten en een democratie naar westers model te vestigen zien we een beschamende reeks mislukkingen. “We hebben nooit tot doel gehad Afghanistan te begeleiden naar een democratie. We wilden uitsluitend haarden van potentieel terrorisme uitroken en voorkomen”, zegt Joe Biden.

Terwijl ik hem dat hoor en zie zeggen verdwijnt langzaam het vertrouwen dat ik in de oprechtheid van deze president had. Nederland en veel andere landen zijn door de VS tot deze missie overgehaald onder het mom het kapotte land op te bouwen, waardoor het terrorisme voorgoed onmogelijk werd gemaakt. Logen de VS toen of liegt Biden nu?

Wat het doel ook geweest moge zijn, het chaotische vertrek van de Amerikanen, begeleid door het triomfantelijke klaroengeschal van de Taliban, was een beschamende vertoning. In wezen is de invasie van de geallieerden in 1944 de laatste geslaagde poging een abject regime ten val te brengen. Het kostte heel wat levens en heel wat geld, maar een deel van Europa kon in vrijheid aan haar democratische toekomst werken, behalve het fascistische Spanje en Portugal en het communistische Oost-Europa dan.

Democratie onderhouden, wij vinden het al moeilijk genoeg

Daarna zagen we ‘vredesmissies’ in Korea, Vietnam, Libanon, het voormalig Joegoslavië, Irak, Libië, Syrië, Soedan, Mali en vele kleinere operaties. Het succes daarvan is – vriendelijk gezegd –uitermate beperkt gebleken. De strategie waarmee aan een missie werd begonnen, was berekend op de zeer korte termijn en hield nauwelijks rekening met de lokale onmogelijkheden.

Democratie was het toverwoord, maar democratie laat zich niet afdwingen. Het is een langdurig proces van vallen en opstaan, dat van binnenuit moet worden gevoed en onderhouden. Wij vinden het al moeilijk genoeg.

Moeten we dus maar niets doen als in een land een situatie ontstaat waarin vrouwen worden onderdrukt en andersdenkenden worden vermoord? De Verklaring van de Rechten van de Mens legt verplichtingen op. Het is laf om hoog op te geven van mensenrechten, maar tegelijkertijd je handen machteloos te heffen en te zeggen: ze zoeken het zelf maar uit.

Toch is terughoudendheid soms de betere oplossing, omdat daadwerkelijk militair ingrijpen het probleem groter maakt of aan het oog onttrekt.

De gedachte dat de vrouwen in Afghanistan weer worden teruggestuurd naar de boerka en de gevangenis van het eigen huis maakt me woedend. Uit de snelle overwinning van de Taliban blijkt wel dat ze veel medestanders hebben onder de bevolking. De verslagen van op straat lopende vrouwen over de weerzinwekkende opmerkingen van mannen maken duidelijk dat vrouwen het moeilijk zullen hebben.

Een staaltje evenwichtskunst

De Taliban verzekeren dat ze vrouwenrechten serieus nemen. Ik vrees dat ze vooral handiger zijn geworden in pr. Op persconferenties manifesteren ze zich als vredestichters en eenheidbrengers, maar als de ophef is geluwd zullen ze vrouwen weer opsluiten onder het regime van de sharia.

Hoe verschrikkelijk een religieus geïnspireerd regime van gewapende mannen ook mag zijn, toch zullen de vrouwen daar zelf hun weerwoord moeten vinden. En wij hier moeten hen zoveel mogelijk helpen. We moeten andere wegen zoeken dan militair ingrijpen om de Taliban te bestrijden. Er moet een ondergronds systeem van financiële en mentale steun aan vrouwen komen. Een systeem van verregaande isolatie van de Taliban.

Boycot en sancties liggen voor de hand, maar die mogen de bevolking niet onnodig hard treffen. Dat is een staaltje van evenwichtskunst en organisatietalent. Helaas, dat is nu precies wat bij Buitenlandse Zaken ontbreekt.

Nelleke Noordervliet (Rotterdam, 1945) schreef meerdere romans, novelles en theaterstukken. In 2018 won ze de Constantijn Huygens-prijs voor haar gehele oeuvre. In haar column in Trouw bespiegelt ze tweewekelijks op de actualiteit. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden