ColumnStevo Akkerman

De voordelen van de EU dreigen uit het zicht te verdwijnen

Vraag aan de Europese Unie hoe het met haar gaat en ze zal zelfs uit beleefdheid niet meer antwoorden ‘goed’. De Britten zijn vertrokken, de Hongaren maken zichzelf onmogelijk, de Italianen zijn gekrenkt, de Spanjaarden voelen zich verwaarloosd, over de Grieken hoeven we het niet te hebben. Nee, goed gaat het niet. Best mogelijk dat het in de geschiedenis van de EU voortdurend erop of eronder is, dat de unie altijd al een permanent spoedoverleg was, maar erg geruststellend klinkt dat niet. De dingen gaan nu niet zoals ze altijd gaan. Morgen kan alles anders zijn. Of weg zijn.

De politiek filosoof John Gray boog zich in The New Statesman over de wereld na de coronacrisis – niet de enige denker die probeert voorbij de mei-vakantie te kijken, hoe gewaagd ook. Over het voortbestaan van de EU is hij sceptisch. Worden economieën op grote schaal afhankelijk van de staat, zoals Gray verwacht, dan zal het spaak lopen op Europees niveau. Er bestaat immers geen Europese staat en landen als Nederland en Duitsland zullen zich verzetten tegen een grensoverschrijdende verdeling van de lasten.

“Als de EU overleeft, dan als het Romeinse rijk in zijn nadagen, een fantoom dat nog generaties doorsukkelt terwijl de macht elders ligt”, schrijft Gray. “Vitale besluiten worden al door de naties zelf genomen. En omdat het midden geen leidende rol meer speelt en links vaak nauw verbonden was met het falende Europese project, zullen veel regeringen gedomineerd worden door extreem-rechts.”

Nederland speelt een zeer twijfelachtige rol

Je kunt dit lezen als een voorspelling of een als waarschuwing, en ik kies graag voor het laatste. Maar wil Gray’s doembeeld geen werkelijkheid worden, dan moet de afbrokkeling van het samenwerkingsverband gestopt worden, en ik weet niet of alle lidstaten dat wel in de gaten hebben.

Zo is de migratiecrisis grotendeels verdrongen uit het nieuws, maar allerminst voorbij. Niet in politieke zin, want het Europese Hof van Justitie oordeelde vorige week dat Hongarije, Polen en Tsjechië in overtreding waren toen zij weigerden mee te werken aan de afgesproken verdeling van asielzoekers uit Griekenland en Italië. En ook niet in praktische zin, want er zitten nog steeds tienduizenden vluchtelingen in overvolle kampen op de Griekse eilanden. Niemand wil ze hebben, maar ze zijn er wel, en het wachten is op een massale corona-uitbraak, gevolgd door luid gejammer over het ontbrekende Europese geweten.

Nederland speelt daarbij een zeer twijfelachtige rol, door zelfs te weigeren alleenstaande kinderen op te vangen, wat zeven andere EU-landen wel doen. En we stonden er toch al gekleurd op vanwege de horkerige wijze waarop Wopke Hoekstra zijn zuidelijke collega’s de maat nam. Zo groot is de Nederlandse angst voor een ‘transferunie’, dat de waarden en voordelen van de EU (vrede, solidariteit, internationaal gewicht, handel) uit het zicht dreigen te verdwijnen.

Voor je het weet, worden de woorden van John Gray dan toch een voorspelling.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden