Column Sylvain Ephimenco

De vlek op de broek van mevrouw Renard, erger werd het in mijn schooljaren niet

Mevrouw Renard was onze lerares Engels en droeg vaak witte broeken. Op een dag, bij het betreden van de klas, struikelde een van mijn klasgenoten en viel bijna over haar heen. Het was een van tevoren bedachte streek: in zijn hand hield hij een tube blauwe inkt, die hij over die mooie witte broek spoot. Hij deed het voorkomen alsof dit een ongelukje was. Het kreetje en de tranen in de ogen van mevrouw Renard bij het aanschouwen van die vlek, ben ik nooit meer vergeten. Ik denk ook dat niemand in onze klas toen van deze actie heeft genoten. Gelukkig voor die arme lerares was de inkt nep en de vlek op haar broek verdween binnen een paar minuten. 

Dit moet ongeveer het ergste staaltje van leraarpesterij uit mijn schooltijd zijn geweest. Het waren natuurlijk tijden voor het lerarenkorps dat geluk nog heel gewoon was. Onderwijzers genoten aanzien en autoriteit en zelf overwoog ik later tot hun gilde toe te treden. Ik kon alleen niet kiezen tussen leraar Engels en gymleraar.

De geluiden die ik nu opvang van Franse tv-zenders en kranten zijn van een andere orde. Nog gisteren: een staking van docenten vlakbij Grenoble, omdat docenten door leerlingen regelmatig met messen worden bedreigd. De klachten van docenten gaan in Franse achterstandswijken vaak over onveiligheid, geweld en gebrek aan respect van leerlingen of hun ouders. Deels is dit de verklaring van het Franse lerarentekort. Het beroep lijkt jongeren risicovol en ondergewaardeerd. 

In Nederland is het lerarentekort ook een gigantisch probleem aan het worden. Over vier jaar zal er een tekort zijn van ruim 4000 fulltimeleraren, oplopend tot ruim 10.000 in 2028. Het gebrek aan leraren is zo nijpend dat binnenkort zestien scholen in Amsterdam Nieuw-West hun deuren gedurende vijf dagen zullen sluiten. In alles wat ik lees, wordt vooral het gebrek aan financiële middelen als oorzaak van dit verschijnsel naar voren gebracht. Er zijn zelf scholen die met een gratis griepprik (!) nieuwe leerkrachten proberen te lokken. Is het dan alleen het salaris dat het instorten van deze roeping kan verklaren?

De autoriteit van de meester is niet meer vanzelf­sprekend

Wat opvalt, is dat vooral de vier grote steden met achterstandswijken worden gedupeerd door het ­tekort. Juist daar hebben leerlingen, van wie 87 procent een taalachterstand heeft – tegenover 23 procent in reguliere wijken, het hardst toegewijde onderwijzers nodig. Het moet geen sinecure zijn voor een jonge, beginnende leerkracht om tegen die taalachterstand te vechten. 

En dan is er ook de toenemende recalcitrante houding van leerlingen, voor wie de ‘autoriteit van de meester’ niet meer vanzelf­sprekend is. Gisteren werd bekend dat in hetzelfde Amsterdamse Nieuw-West, waar scholen hun deuren voor even zullen sluiten, een docente met vergiftigingverschijnselen naar het ziekenhuis werd ­afgevoerd. Een leerlinge die haar smartphone in de klas niet mocht gebruiken, gooide bij wijze van wraak een schoonmaakmiddel in de thee van de docente. Dan maar liever die nepinktvlek op de ­witte broek van mevrouw Renard.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden