Commentaar

‘De vernederlandsing van de politiek’ zet ook in Europa door

Het is altijd verstandig nog een keer na te denken alvorens een ontwikkeling historisch te noemen. Er zijn desondanks redenen die term te gebruiken voor de uitslag van de verkiezingen voor het Europees Parlement.

Sinds 1979, het jaar dat het voor het eerst rechtstreeks door de kiezers werd samengesteld, hadden de twee grote machtsblokken, de christen-democraten en de sociaal-democraten, tezamen een meerderheid in Straatsburg en Brussel. Die traditie van veertig jaar werd dit weekeinde doorbroken. Een trend die in de politiek in verschillende lidstaten al langer zichtbaar was, werd daarmee ook in de Europese politiek bevestigd: de oude ideologieën verliezen stap voor stap hun betekenis.

Dat kan betreurenswaardig genoemd worden, zeker als bedacht wordt dat tegelijkertijd de stem van uiterst rechts en partijen die de Europese samenwerking eigenlijk afwijzen luider is geworden. Het is ook betreurenswaardig, omdat deze twee grote stromingen de Europese samenwerking zien als meer dan alleen die ene vrije markt. De liberalen, een tweede winnaar van de verkiezingen, moeten nog maar bewijzen dat bijvoorbeeld een sociaal Europa voor hen een even nastrevenswaardig doel is. Men kan daar de nodige twijfels bij hebben.

Groot ideaal

De grote ideologieën van de twintigste eeuw hebben het moeilijk. In de nationale en in de Europese politiek. Tegelijkertijd schiet de kiezer alle kanten op. De versnippering in de politiek, door menigeen al de Dutchification of politics (de vernederlandsing van de politiek) genoemd, zet ook in Europa door. Er is niet één duidelijk alternatief voor de oude, gevestigde politiek. Het kan een nationalisme zijn, maar ook de sterk internationaal gerichte politiek van groene partijen.

In die constellatie is het des te moeilijker beleid te maken dat iedereen aan zal spreken. Zonder groot ideaal treedt verlamming op. De samenstelling van een Europese Commissie, die na deze verkiezingen, gestalte krijgen moet, wordt een hele opgave. De christen-democraten zijn weliswaar nog altijd de grootste fractie, maar zij zullen op zijn minst naar partners moeten zoeken voor samenwerking. Voor de sociaal-democraten geldt dat ook.

Het zou niet zo gek zijn als het parlement en de Europese raad van regeringsleiders uiteindelijk zouden kiezen voor de liberale kandidaat als voorzitter van de commissie, de huidige Deense commissaris voor mededinging, Margrethe Vestager.

Vestager heeft in ieder geval al bewezen sterk in haar schoenen te staan bij een belangrijk onderwerp, dat zonder Europese samenwerking niet van de grond komt: het aanpakken van de grote techreuzen. Bij Apple en Google zal een benoeming van Vestager met gemengde gevoelens worden ontvangen. 

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Meer commentaren leest u op trouw.nl/commentaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden