null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

De valse-vlag-operatie, als mogelijke Russische list – Hitler deed het al

Stevo Akkerman

Geen dictator noemt zich ooit dictator, het is altijd ‘het volk’ dat nu eenmaal wenst dat de grote leider de grote leider is; pure democratie. Zo is er ook geen agressor die agressor wil heten. Moet er een buurland worden binnengevallen, gehalveerd of opgeslokt, dan is dat nooit uit landhonger, er zijn altijd hogere waarden in het spel. De socialistische broeders vragen onze hulp, zei Moskou in 1956 (inval in Hongarije) en 1968 (inval in Tsjechoslowakije). Ook bij de Krim (2014) ging het niet om een ordinaire inlijving, en er waren daar trouwens ook volstrekt geen Russische militairen actief, de gewapende mannen die er het parlement bezetten waren ‘plaatselijke zelfverdedigingsgroepen’, aldus Vladimir Poetin.

En nu, zo laat hij weten aan alle regeringsleiders die hem komen opzoeken in zijn burcht, is er in Oost-Oekraïne sprake van genocide op etnische Russen. De afgelopen dagen zijn al mensen in veiligheid gebracht door hen naar Rusland zelf te evacueren, maar er dreigt een grote Oekraïense aanval op de Donbas-regio, en die zal Rusland niet onbeantwoord kunnen laten.

De Oekraïners doen intussen hun uiterste best Poetin niet het alibi te geven waar hij op wacht, en als ze daarin volharden, komt het moment dat hij een list moet verzinnen – althans als hij nog steeds wil doen alsof Russische militaire actie een legale basis heeft. Wat begint als het redden van de Oost-Oekraïners kan dan vanzelf overgaan in het verder ondergraven van de Oekraïense staat, zodat die nooit deel zal worden van wat het Westen heet. Georgië en Moldavië zullen gewaarschuwd zijn, Wit-Rusland ook, maar daar heeft Loekasjenko zichzelf in feite al door Poetin laten annexeren.

De Russische list waarover ik net sprak, is bij inlichtingendiensten al lang onderwerp van speculatie, en dan gaat het al snel over een ‘valse vlag’-operatie: zet een aanval op jezelf in scène en schuif die in de schoenen van je tegenstander. Ik zeg niet dat het zo zal gaan, maar er zijn zeker intrigerende voorbeelden van zulke operaties. Al is ‘intrigerend’ niet het woord als er zoveel op spel staat en zoveel leed dreigt.

De Finse president Sauli Niinisto zei zaterdag dat Poetins behandeling van Oekraïne hem deed denken aan het spel dat Stalin in 1939 speelde met zijn land. Dat maakte me nieuwsgierig en zo stuitte ik op ‘het bombardement van Mainila’: Sovjet-militairen openden op 26 november 1939 het vuur op een eigen dorp, niet ver van de grens, en claimden dat het Finse leger de dader was. Een welkome casus belli: vier dagen later lanceerde Moskou de Winteroorlog tegen het buurland. Twee maanden eerder hadden de nazi’s een soortgelijke actie uitgevoerd in Gleiwitz, aan de grens met Polen: Duitse militairen hesen zich in Poolse uniformen om een aanval te doen op hun eigen radiotoren, als bewijs van het Poolse gevaar. Dit gebeurde op 31 augustus 1939, een dag later begon Hitler de invasie van Polen.

“Ik zal zorgen voor een casus belli”, had Hitler op 22 augustus gezegd tegen zijn generaals. “De geloofwaardigheid doet er niet toe. De overwinnaar zal niet gevraagd worden of hij de waarheid sprak.”

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden