Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De universiteit is per definitie een elitaire aangelegenheid

opinie

Ger Groot

2006: Vrouwelijk hoogleraren poseren als stil protest voor een groepsfoto op de trappen van het academiegebouw in Groningen, omdat ze vinden dat er te weinig vrouwen als hoogleraar op de universiteit werken. © anp
Onderwijs

Het is bizar om te suggereren dat een universiteit 'de samenleving zou moeten weerspiegelen', schrijft filosoof en columnist Ger Groot. Wetenschap is een rat-race en vrouwen laten die steeds vaker voor wat die is. Dat heeft volgens hem niet te maken uitsluiting.

Vijf miljoen euro heeft minister Bussemaker deze week uitgetrokken voor het aanstellen van een honderdtal vrouwelijke hoogleraren aan Nederlandse universiteiten. Een beetje wrang is dat wel. Jarenlang waren aan de instellingen voor hoger onderwijs bezuinigingen aan de orde van de dag. Met de verkiezingen in zicht is er wèl geld, voor een zaak die de minister persoonlijk aan het hart ligt. 'Het kabinet deelt nog snel cadeautjes uit,' schreef het liberale avondblad.

Wie nader toeziet, moet vaststellen dat het plan minder om het lijf heeft dan het suggereert. In feite houdt het een promotie in van honderd hoofddocenten naar de rang van hoogleraar. De vijf miljoen (10.000 euro per persoon per jaar) compenseert zo'n beetje de stijging in de salarisschaal. Er komen dus niet méér vrouwen bij aan de universiteit. Een aantal ervan krijgt alleen een hogere rang.

Lees verder na de advertentie

Schijncadeautjes

Aanstormend talent, mannelijk èn vrouwelijk, wacht soms decennia op een fatsoenlijker aanstelling dan het zoveelste jaarcontract.

Noem het creatief boekhouden - maar de universitaire wereld vertoont wel grotere gekkigheid. De halszaak die sommigen erin lijken te zien wil het voor mij maar niet worden. Jazeker, er worden onder aanstormende jonge wetenschappers ongetwijfeld talenten verspild. Niet omdat de boze blanke mannen in de benoemingscommissies vrouwen buiten de deur houden. Maar omdat er veel te weinig benoemingscommissies zijn. De universiteit zit voorlopig nog tjokvol vast personeel - en àls er eens iemand vertrekt of met pensioen gaat wordt zijn plaats wegbezuinigd.

Dáár zou Bussemaker iets aan moeten doen, als zij werkelijk het verschil wil maken. In plaats daarvan kiest zij voor aardig ogende schijncadeautjes. Aanstormend talent, mannelijk èn vrouwelijk, wacht al jaren, soms zelfs decennia, op een fatsoenlijker aanstelling dan het zoveelste jaarcontract of deeltijdbaantje. Want in tegenstelling tot wat de minister zegt is het onderwijs een waar deeltijd-paradijs. Ook in de universiteit en kan het veronderstelde gebrek aan 'vrouwvriendelijkheid' dááraan niet liggen.

Eisen

Waaraan ligt het dan wel? Aan het feit dat wetenschap en universitaire studie bovengemiddelde eisen stellen. Bizar is de suggestie (ook door de minister gedaan) dat zij 'de samenleving zouden moeten weerspiegelen'. De universiteit is per definitie een elitaire aangelegenheid. Niet langer in sociale zin - al is dat nog maar een halve eeuw het geval. Niet alleen vrouwen maar ook het gros van de mannen was tot in de jaren zestig de toegang ertoe praktisch ontzegd.

Dat is gelukkig verleden tijd. Maar blijven moet het elitisme van intelligentie, doorzettingsvermogen, toewijding en een zekere fanatisme. Zonder hen komt de wetenschap er niet. Wie tot de top van zijn vakgebied wil behoren, moet daartoe in staat èn bereid zijn of hoort aan de universiteit niet thuis.

Bestaan in de luwte

Wie kiest voor een bestaan buiten de rat-race zou niet moeten klagen over 'gemiste kansen'.

Dat laatste is niet erg. Buiten de rat-race is het bestaan misschien wel prettiger, socialer en zeker is het rustiger en gezonder. Wie daarvoor kiest kan zijn zegeningen tellen. Maar zou wel zo eerlijk moeten zijn níet te klagen over 'gemiste kansen'. Uit onderzoeken blijkt steeds weer dat vrouwen vaker dan mannen die wedijver laten voor wat hij is. Niet allemaal - en wie er wèl voor kiest moet dezelfde kansen krijgen als zijn buurman. Maar zijn (in dit geval haar) groep zal daardoor wel kleiner worden. Met uitsluiting of vooroordeel heeft dat niets te maken. Met keuze des te meer.

Dat tegenwoordig meer vrouwen hun master-bul halen dan mannen, heeft dan ook weinig betekenis wanneer een groot deel van hen vervolgens kiest voor een bestaan in de luwte. Zoals hun carrièrekansen ook niet toenemen wanneer zij disproportioneel blijven kiezen voor (zachte) vakgebieden waarin de hardste klappen vallen. Als filosoof zeg ik dat met pijn in het hart, maar ook dát is een gevolg van het ministeriële beleid.

Is het wenselijk dat de universiteit meer vrouwelijke docenten en hoogleraren gaan tellen? Ik ben er niet tegen - maar altijd volgens de regels van het spel. En in het besef dat wetenschappelijke en educatieve uitnemendheid de kernwaarden van het universitaire bestel zijn. De vraag welk geslacht, ras, geloof of nationaliteit de prof belichaamt bungelt daar ver achteraan. Zodra iemand beoordeeld wordt op wat hij ís en niet op wat hij doet wordt het hachelijk, waar en wanneer dan ook.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Aanstormend talent, mannelijk èn vrouwelijk, wacht soms decennia op een fatsoenlijker aanstelling dan het zoveelste jaarcontract.

Wie kiest voor een bestaan buiten de rat-race zou niet moeten klagen over 'gemiste kansen'.

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.