Beeld Trouw

Column Bas den Hond

De tweede serie debatten bracht geen verlossing: Biden bleef overeind en Warren en Sanders ontzagen elkaar

Er zijn nog zo’n vijftien maanden te gaan tot de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020, en meer dan een half jaar tot de eerste Democratische voorverkiezingen. Maar in de Amerikaanse media groeit het ongeduld: wanneer begint de uittocht van Democratische gegadigden voor de nominatie nou eens? Hoe lang nog moeten we meer dan twintig kandidaten in de gaten houden? En kunnen we al zien welke twee of drie het in de voorverkiezingen gaan uitvechten?

De tweede serie debatten, afgelopen dinsdag en woensdag, bracht nog geen verlossing. Woensdag waren alle ogen gericht op Joe Biden, die in de peilingen onder Democratische kiezers ruim voor ligt. Zou hij de zwakke prestatie van de eerste debattenserie in juni goedmaken? Of zou hij definitief door de mand vallen als te ouderwets, misschien ook wel gewoon te oud? Het gebeurde geen van beiden.

Hij gaf Kamala Harris, de senator uit Californië die het hem in juni zo moeilijk maakte, flink partij. “Maak het me niet te moeilijk, meisje”, zei hij plagerig voordat de uitzending officieel begon. Dat deed ze wel, ze hakte hard in op zijn betrokkenheid bij strenge drugswetgeving die veel zwarte Amerikanen in de gevangenis deed belanden. Hij sloeg terug met kritiek op haar vervolgingsbeleid als aanklager in Californië.

Maar zo nu en dan raakte Biden ook even in de war, zeker op het eind tijdens zijn slotwoord. Hij wilde waarschuwen dat vier jaar Trump al slecht was geweest voor Amerika, en dat een tweede termijn, dus in totaal acht jaar Trump, het land onherstelbaar zou beschadigen. Maar wat hij zei was ‘nog eens acht jaar’, waarmee hij leek te preluderen op een ongrondwettige verlenging van Trumps ambtstermijn, iets waar de president zelf zo nu en dan ook plagerig op zinspeelt. En hij verhaspelde de instructie voor de kijkers over het sturen van een sms naar hem om op zijn aanhangerlijst te komen.

Verzet tegen de links golf

Inhoudelijk was Biden een van de kandidaten die verzet bood tegen de linkse golf binnen de Democratische partij. Veel van zijn concurrenten willen bijvoorbeeld een nationale zorgverzekering. De details verschillen: sommigen willen een staatsziekenfonds, van anderen mogen particuliere verzekeringsmaatschappijen een rol spelen, maar moet iedereen ook kunnen kiezen voor het ziekenfonds dat nu al bestaat voor ouderen. Biden zweert echter bij het huidige Obamacare. Die in 2010 aangenomen zorgwet heeft het aantal onverzekerden flink doen dalen. Hij wil dat uitbouwen en de nadelen ervan – de resterende onverzekerden en het soms torenhoge eigen risico – indammen.

Ook op andere punten benadrukt Biden zijn acht jaar als vice-president van Barack Obama. De ex-president is zijn schild als concurrenten hem er van beschuldigen niet altijd het beste te hebben voorgehad met de zwarte Amerikanen. “Barack Obama wist precies wie ik was. Zijn oordeel is genoeg voor mij.”

Dat hij zo lang met Obama optrok, geeft Biden krediet bij de zwarte kiezers – onder de Democraten een zeer belangrijke groep. Die steunen hem, ondanks het feit dat er twee zwarte kandidaten zijn: Kamala Harris en senator Cory Booker uit New Jersey.

Die laatste sloeg toe toen Harris aan Biden vroeg waarom hij akkoord was gegaan met het uitzetten van grote aantallen illegale immigranten door de regering-Obama. Biden suggereerde dat hij daar intern tegen was geweest. “Ik was de vice-president, niet de president. Ik houd wat ik hem heb geadviseerd, vertrouwelijk.” Booker: “U kunt niet van twee walletjes eten. U haalt president Obama er meer bij dan wie ook in deze campagne. Dat kun je niet doen wanneer het uitkomt en het dan ontwijken als het niet uitkomt.”

Groot applaus voor Warren

De ideeën van de linkervleugel mochten dan ter sprake komen woensdag, de belangrijkste vertegenwoordigers van die richting waren er die dag niet bij. De senatoren Bernie Sanders en Elizabeth Warren ontmoetten elkaar, met nog acht anderen, in het debat van dinsdag.

In de media hadden politieke commentatoren zich in de handen gewreven bij de gedachte aan een strijd tussen die twee. Maar ze gaven niet thuis. In plaats daarvan sloegen ze bijna eendrachtig de aanvallen af van meer gematigde kandidaten. Dat leverde gedenkwaardige citaten op. Toen Congreslid Tim Ryan over een wetsontwerp van Sanders beweerde dat bepaalde vergoedingen er niet in voorkwamen, zei die op de van hem bekende bozige toon: “Dat weet ik wél. Ik heb die wet potdorie zelf geschreven.”

En Warren oogstte groot applaus met haar repliek tegen Congreslid John Delaney, toen die hamerde op de onhaalbaarheid van al die progressieve plannen voor de gezondheidszorg: “Ik snap niet waarom iemand al die moeite doet om kandidaat te zijn voor het presidentschap, en dan alleen maar praat over dingen die we niet voor elkaar zullen krijgen en waar we niet voor moeten vechten.”

Ooit zullen Sanders en Warren natuurlijk met elkaar moeten vechten. Maar dat zal pas gebeuren als er een flink aantal andere kandidaten is afgevallen. Mogelijk komt dat moment eind augustus, wanneer de Democratische partij beslist wie er met het volgende debat in september mag meedoen. Daarvoor gelden weer strengere criteria dan tot nu toe: minstens twee procent aanhang in een aantal betrouwbare peilingen en minstens 130.000 individuele geldschieters. Tot nu toe zijn acht kandidaten wat dat betreft in de veilige haven, mogelijk komen er nog een paar bij.

Degenen die buiten de boot vallen, mogen gerust doorgaan met campagne voeren in New Hampshire en Iowa, in de hoop dat ze bij de voorverkiezingen begin 2020 toch doorbreken en eindelijk landelijk serieus genomen worden. Maar het lijkt waarschijnlijker dat het veld over een paar weken al een stuk kleiner is. Terwijl ondertussen de media zich verheugen op de titanenstrijd tussen de huidige koplopers in de peilingen: Biden, Sanders, Warren en wie weet Harris.

Trouw-correspondent Bas den Hond (standplaats Boston) schrijft wekelijks een column over de Amerikaanse politiek. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden