commentaar

De tragiek van een volksopstand: zelden staan er democraten klaar om de macht over te nemen

Volksopstand in Khartoem. Beeld EPA

Het is de tragiek van landen waar dictators de dienst uitmaken. Als zo’n dictator te langen leste verdreven wordt door een volksopstand, staan er zelden democratische opvolgers in de coulissen te trappelen. En dus is de opvolger van de dictator vaak gewoon weer een nieuwe dictator.

Het is een mechanisme dat we de afgelopen jaren meermalen hebben gezien. In Egypte zit na het verdrijven van Hosni Mubarak in 2011 voormalig generaal Abdul Fatah al-Sisi alweer jaren stevig in het zadel. Zijn bewind is zo mogelijk nog repressiever dan dat van zijn toch al best autocratische voorganger. En in Zimbabwe werd anderhalf jaar geleden groots feest gevierd toen de hoogbejaarde president Robert Mugabe uit het zadel werd gewipt. Hij is inmiddels vervangen door een iets vitaler exemplaar.

Staat Soedan iets dergelijks te wachten? Veel wijst daar voorlopig wel op. Na een bewind van bijna dertig jaar werd president Omar al-Bashir daar deze week afgezet, na maanden van steeds feller wordende straatprotesten tegen zijn regering. Maar de mannen die hem opzijschoven zijn onderdeel van zijn eigen genocidale regime – sterker: de nieuwe zelfbenoemde baas, voormalig minister van defensie Awad ibn Ouf, was Bashirs rechterhand.

Dat Bashir van het toneel verdwijnt, onder de druk van de bevolking en zonder veel bloedvergieten, is natuurlijk een goed ding. De inmiddels 75-jarige leider heeft een bedroevende staat van dienst als het aankomt op het hoeden van de mensenrechten. Het Internationaal Strafhof wacht al ruim tien jaar op zijn uitlevering, op verdenking van door hem georkestreerde verkrachting en massamoord in de West-Soedanese regio Darfur. Khartoem stuurde daar Arabische milities aan die de zwarte bevolking probeerden uit te roeien.

Rechtsgang

Maar dat Bashir binnenkort wordt afgeleverd in Den Haag is uitgesloten. En dat hem een rechtsgang in Soedan wacht is ook twijfelachtig. Als hij zich al moet verantwoorden zal dat eerder zijn voor de economische puinhoop waar hij zijn land in heeft gebracht, en die de bevolking de afgelopen maanden op de been bracht. De nieuwe leiders zijn zelf hoofddaders in Darfur, en reppen slechts over Bashirs corruptie.

Dat de nieuwe leiding gister enigszins terugkwam van de aankondiging twee jaar aan de macht te blijven om een transitie naar een burgerregering te faciliteren, klinkt als goed nieuws. Maar het is heel moeilijk je aan de indruk te onttrekken dat de junta probeert tijd te rekken om het volksverzet te verzwakken en uiteindelijk te breken. Ziedaar de tragiek van deze Soedanese volksopstand.

Het commentaar is de mening van Trouw, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren. Meer commentaren leest u op trouw.nl/commentaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden