OpinieOnderwijs

De toets zegt niets over de ware aard van leerlingen

Gelukkig is eindelijk uitgezocht dat toetsen op jonge leeftijd weinig zeggen over de ontwikkeling van kinderen. Waar toetsen dan wel voor dienen, beschrijft oud-leraar Joop Groot Roessink.

Met genoegen en verbazing las ik ‘Toets op jonge leeftijd zegt niets over ontwikkeling’ (Trouw, 6 januari), een verslag van het promotie­onderzoek van ­orthopedagoog Niek Frans over de voorspellende waarde van toetsen bij met name jonge kinderen. Die blijkt­ ­beperkt te zijn. Met genoegen las ik het artikel, omdat onderzoek laat zien wat veel onderwijsmensen al decennia dachten, en met verbazing dat dit pas voor het eerst is onderzocht.

Toetsen zijn een middel om daadwerkelijke vooruitgang in de ontwikkeling op diverse vakgebieden te meten. Elke basisschool legt toetsresultaten vast in een leerlingvolgsysteem. De ­resultaten van individuele kinderen en van een groep kinderen als geheel worden ermee in kaart gebracht. Groepsoverzichten, groepsprofielen en grafieken laten zien hoe groepen en individuen zich ontwikkelen. Zo wordt in de schoolperiode het ontwikkelingsverloop van het kind op meerdere vakgebieden zichtbaar. Toetsresultaten moeten daarnaast altijd het startpunt zijn van een bezinning door de leraar over hoe het verder moet met een individueel kind of met een gehele groep. Ze dwingen leraren na te denken over aanbod en didactiek, over de eigen lessen.

Veel leraren vinden lage scores al snel problematisch

Promovendus Niek Frans noemt een aantal redenen waarom toetsresultaten weinig zeggen over de toekomst. Toch blijkt uit zijn onderzoek dat veel leraren lage scores al snel problematisch vinden, en reden om in te grijpen. Dit wordt wellicht aangewakkerd door ouders, die een (soms te) hoge verwachting van hun kind hebben. Net als van volwassenen veel wordt verwacht in hun beroep. Een maatschappelijke tendens, met (werk)druk als gevolg.

De vorig jaar overleden Leidse oud-hoogleraar orthopedagogiek Wim ter Horst stelde: “De groei van het kind in het onderwijsleerproces meten wij graag met toetsen en testen. Maar als alles is vastgelegd met toetsen en observaties, blijft er nog iets over: het eigene, het geheim, de Ware Aard van het kind. Er bestaat geen toets om dat te meten. Als wij zo op zoek gaan naar het eigene van het kind, dan hebben we niet alleen kennis over het kind, maar doen wij ook kennis op aan het kind”. Dat is het eigenlijke werk van leraren, vervolgde Ter Horst. “Want als de leerlingen op een of ander moment in hun leven alles kwijt zijn wat toetsen kunnen meten, wat ze dan nog overhebben, dat bepaalt de kwaliteit van het onderwijs.”

Wijze woorden van deze geleerde en zo gewone man.

Lees ook:

Toets op jonge leeftijd zegt niets over de ontwikkeling van een kind

Toetsen die worden gemaakt op jonge leeftijd zeggen weinig over de latere ontwikkeling. Dat blijkt uit een onderzoek van orthopedagoog Niek Frans van de Rijksuniversiteit Groningen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden