Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De tijd van bufferlanden zou echt voorbij moeten zijn

Opinie

Trouw

Archiefbeeld van De Hoop Scheffer uit 2009. © EPA
Commentaar

Moeten we ons schuldig voelen over het niet nakomen van toezeggingen aan Rusland? Eigenlijk wel, concludeerde voormalig Navo-topman Jaap de Hoop Scheffer dit weekeinde. 

De alliantie heeft volgens hem de huidige gespannen relatie met Rusland voor een belangrijk deel zelf veroorzaakt, door openlijk Georgië en Oekraïne uit te nodigen om (op termijn) lid te worden. Waarna Rusland tot tegenactie overging, de Oekraïense Krim annexeerde en rebellie instigeerde in grensregio’s van de twee landen. De facto heeft Moskou zo het Navo-lidmaatschap onmogelijk gemaakt.

Lees verder na de advertentie

Opvallend is dat De Hoop Scheffer zich beperkte tot Georgië en Oekraïne. Want in november ontbrandde de discussie al over eerdere uitbreidingen. Uit vrijgegeven documenten en geluidsopnames in de VS werd duidelijk dat westerse leiders Moskou rond 1990 hadden toegezegd dat de Navo ‘geen inch’ naar het oosten zou uitbreiden. Hun inzet was op dat moment de Duitse eenwording zo soepel mogelijk te laten verlopen. Als Moskou de toezegging van niet-uitbreiding kreeg, zou het in ruil Oost-Duitsland makkelijker opgeven.

Als De Hoop Scheffer wil zeggen dat de Navo subtieler moet opereren, dan heeft hij een punt

De toezegging bleek daarna weinig waard, binnen vijftien jaar waren de meeste Oost-Europese landen Navo-lid. Maar dat was niet voor niets. Want alle begrijpelijke discussie over toezeggingen ten spijt: de Oost-Europese landen, Polen en de Baltische Staten voorop, wilden zelf graag voorkomen nogmaals onder het juk van Moskou te belanden. Ze kozen voor veiligheid onder Navo-vlag, en voor aansluiting bij de Europese Unie.

Dat is ook waar de discussie over Oekraïne en Georgië wringt. Er is alle reden om te erkennen dat Rusland een geostrategisch belang heeft en het recht heeft zijn eigen veiligheid te bewaken. Maar het zou van ongekend cynisme getuigen om daaruit te concluderen dat zijn buurlanden per definitie onder invloed van Moskou moeten staan. De tijd van bufferlanden zou echt voorbij moeten zijn.

Die discussie is niet slechts historisch, voor onder meer Polen en de Baltische staten is die zeer actueel - laat staan voor Oekraïne en Georgië. Uiteindelijk moet het uitgangspunt blijven dat ook buurlanden van Rusland het recht hebben op zelfbeschikking in de internationale politiek.

De kunst is dat zo in te vullen dat de belangen van Rusland niet worden geschaad. En dat vereist inderdaad meer stuurmanskunst dan de Navo heeft getoond. Als De Hoop Scheffer met zijn terugblik ter overweging wil geven dat de Navo subtieler moet opereren in dit krachtenveld, dan heeft hij een punt.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Lees meer over de schuldbekentenis van De Hoop Scheffer: ‘Ik heb de reactie van Rusland onderschat’


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Als De Hoop Scheffer wil zeggen dat de Navo subtieler moet opereren, dan heeft hij een punt