column

De teloorgang van algemeen belang is geen goede zaak

Beeld Maartje Geels

Beleid maken, in de vorm van wetten, maatregelen of wat dan ook, speelt zich meer en meer af buiten het parlement. Deels een gevolg van waar de Kamer zich primair mee meent te moeten bezighouden en voor een ander deel vanuit verkeerde vooronderstellingen.

Door de teloorgang van grote fracties in de Kamer verdween ook expertise. Het aantal onderwerpen waarvoor een individueel fractielid van een middelgrote partij van, tegenwoordig, zeg veertien zetels zich moet bezighouden is eigenlijk te belachelijk voor woorden. Veel meer dan zwemmen aan de oppervlakte kan een dergelijk Kamerlid niet doen, laat staan dat fracties met minder dan tien zetels nog enigszins verantwoord het Kamerwerk kunnen doen.

Verantwoord Kamerwerk, daar moet onder worden verstaan het zo nauwgezet mogelijk controleren van een kabinet op uitvoering en voorbereiding van wetgeving.

Maar geen nood. De huidige mores in de Haagse politiek, die deels ook oorzaak zijn van diezelfde versnippering, komt het hulpeloze en hopeloze Kamerlid tegemoet.

Kamerlid zijn betekent immers onderdeel zijn van de permanente verkiezingscampagne die de politiek is geworden. Kijk eens op dinsdag naar de pogingen van de volksvertegenwoordigers om een debat-agenda voor de komende week op te stellen. Alle misstanden, falende overheidsdiensten en incidentjes waar de media de week tevoren melding van maakten, hebben de allerhoogste prioriteit. Het wapenfeit een debat te hebben aangevraagd, om het even over welk onderwerp, is het hoogte parlementaire goed geworden.

Deelbelang

Het is niet het eerste jaarverslag waarin de Raad van State zich vorige week afvroeg of de wetgeving nog wel voldoet aan de minimale kwaliteitsvereisten en, wellicht nog schadelijker voor het parlement, of de wel geproduceerde wetgeving eigenlijk nog het algemeen belang dient, dan wel een beperkter deelbelang.

De polarisatie in de samenleving leidt tot de ogenschijnlijke tegenspraak dat een kabinet voor beleid en daarmee voor regelgeving meer de samenleving opzoekt. Maatschappelijke organisaties hebben echter de eigenschap geen afspiegeling te zijn van de samenleving, zoals een parlement dat, in ieder geval in theorie, wel is.

Zo hebben deelbelangen uiteindelijk een stelselmatige voorsprong in het beleidsvoorbereiding van een regering. Bij de nieuwe mode, voorgenomen wetgeving ‘ter consultatie’ op internet publiceren (een landelijke vorm van de gemeentelijke inspraakprocedures) is dat helemaal evident. De Raad van State wijst er terecht op dat de gekozen consultatievorm en sowieso consultatie wel moet leiden tot oververtegenwoordiging van meningen uit de gelederen der bevoorrechten in deze samenleving. Des te hoger de genoten opleiding des te eerder immers bereid tot participatie en des te intensiever het gebruik van internet.

De publieke discussie gaat niet gauw over dergelijke onbedoelde effecten van inspraak en participatie. Ook in de politiek niet. Het is immers saai en het levert geen quotes op televisie op. Toch ligt hierin potentieel een groot probleem voor de publieke zaak en voor de democratie. De kwaliteit van de wetgeving zou in het geding kunnen zijn, in de zin dat een suboptimaal resultaat voor lief wordt genomen. Maar ook in de zin dat wellicht een toch al bevoorrechte groep in de samenleving stelselmatig het voordeel krijgt. Zou daar een oorzaak kunnen liggen voor de groeiende tegenstelling tussen maatschappelijke groepen?

Lex Oomkes is  politiek commentator bij Trouw, en schrijft wekelijks een column.

Lees ook: 

Raad van State: kabinet en Kamer maken veel te slordige wetten, en dat is gevaarlijk

De ongelijkheid in de samenleving kan verder toenemen door de slordige wijze waarop kabinetten en het parlement wetten maken. Volgens de Raad van State, de hoogste adviseur van kabinet en parlement, wordt het gevaar van slordige wetgeving te weinig onderkend. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden