null Beeld

ColumnIlyaz Nasrullah

De Taiwanese minister van digitalisering, díe is pas radicaal transparant

Premier Rutte schermt sinds kort met het woord radicaal. Zo zei hij begin april tegen RTL Nieuws en de NOS dat hij ‘radicale ideeën’ heeft over ‘macht en tegenmacht’ en de ‘bestuurscultuur’. En in zijn brief van 26 april aan de Tweede Kamer schreef hij dat het kabinet in januari gekozen heeft ‘voor een radicaal ruimere informatievoorziening aan de Kamer’. In diezelfde brief meldde de premier vervolgens aangifte te zullen doen vanwege het delen van de ministerraadnotulen met journalisten van RTL Nieuws.

Dat is niet radicaal. Dat is de ouderwetse bestuurscultuur die potentiële klokkenluiders wil afschrikken. Als onze premier echt de bijnaam Radicale Rutte wil verdienen, dan raad ik hem aan om bij Audrey Tang aan te kloppen.

Tang is minister van digitale zaken in Taiwan. Sinds haar benoeming in 2016 volgt ze een protocol van radicale transparantie. Dat protocol is op alle mogelijke manieren het tegenovergestelde van de Rutte-doctrine. Van ieder gesprek dat Tang voert in haar rol als minister, wordt er een volledige transcriptie online geplaatst. Interne overleggen, interviews met journalisten, gesprekken met lobbyisten en meer: alles wordt gepubliceerd. Daarbij geldt er één uitzondering. Vanwege de dreiging van China om Taiwan in te lijven, is het iedereen in Taiwan duidelijk dat nationale veiligheid onder het staatsgeheim valt.

Transparantie betekent vertrouwen

Volgens minister Tang helpt deze radicale transparantie bij het opbouwen van vertrouwen tussen burgers en de overheid. Zij zegt: “Als de overheid de samenleving vertrouwt, dan zullen de burgers uiteindelijk ook de overheid vertrouwen. Maar de overheid moet de eerste stappen zetten.”

Ik kan thuis zien dat Tangs aanpak werkt. Mijn vrouw – die de Taiwanese nationaliteit heeft – installeerde een jaar geleden een factchecker in de appgroep van mijn schoonfamilie. Deze chatbot waarschuwt ons nu automatisch als er in de groep een link naar mis- of desinformatie gedeeld wordt. Een broodnodige dienst in deze tijd.

Toch was ik verbaasd door deze actie. Mijn vrouw dacht destijds dat deze chatbot door het team van Tang ontwikkeld was (de chatbot is door burgers ontwikkeld, maar maakt wel gebruik van overheidsdatabases die Tang publiek beschikbaar heeft gesteld). Als ik zou denken dat een chatbot door de Nederlandse overheid ontwikkeld is, zou ik die nooit toelaten tot mijn privégesprekken. Daar vertrouw ik onze overheid gewoon niet genoeg voor.

Lobbyisten passen hun gedrag aan

Radicale transparantie heeft ook andere gevolgen. Treffend vind ik Tangs observatie dat lobbyisten hun gedrag aanpassen. “Want”, zegt zij, “zij weten dat de publieke opinie zich tegen hen zal keren als hun argumenten niet in het algemeen belang zijn.”

Tijdens het lezen van Tangs radicale ideeën, bedacht ik me iets cruciaals: alleen mensen die oprecht op hun eigen integriteit vertrouwen, kunnen zo open zijn. Tang: “We delen het slechte nieuws en het goede nieuws. Als we alleen het goede nieuws melden, alsof het propaganda is, dan vertrouwen mensen ons niet. En dat zou dan ook niet moeten.”

Hoe anders gedragen onze Nederlandse ministers zich, onder leiding van Rutte, in de toeslagenaffaire. Zij delen alleen wat hen uitkomt, of wat al eerder bekend geworden is. Is de reden hiervoor dat Rutte weet dat hij en zijn team niet te vertrouwen zijn?

Digitaal strateeg Ilyaz Nasrullah schrijft om de week op de opiniepagina een column over digitalisering. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden