null Beeld

FramingHans de Bruijn

De taal van de veranderaars, of van de slachtoffers?

Hans de Bruijn

Forum-politici klagen graag over het ‘heersende narratief’. De theorie is dat er in ­politiek en media maar één narratief is, één dominant verhaal. Alles wat daarin niet past, wordt genegeerd door politici en journalisten.

Het klinkt als de taal van grote veranderaars: die doorzien immers de beperkingen van een bestaand narratief. ‘They change the conversation’ zeggen de Amerikanen mooi.

Maar het is de taal van het je wentelen in je eigen gelijk. Waarom?

Een. Je kunt er de grootst mogelijke onzin mee toedekken. Stel: je beweert onzin en je krijgt daarover kritische vragen. Je kunt altijd antwoorden dat het ‘heersende narratief’ geen ruimte biedt voor jouw standpunt. Of de kritische vragensteller verwijten dat die zit opgesloten in het ‘heersende narratief’. Zo ontloop je het debat en bevestig je je eigen gelijk.

Politici en journalisten zweren heimelijk samen

Twee. Je voedt de giftige cocktail van het denken in samenzweringen en slachtoffers. Politici en journalisten zweren heimelijk samen en houden het heersende narratief in de lucht – het ‘kartel-narratief’ wordt door ‘hoernalisten’ steeds weer bevestigd. En jij bent daarvan het slachtoffer omdat je alternatieve narratief niet serieus wordt genomen.

Drie. Zo kom je in een neerwaartse spiraal. Je laat je bedwelmen door de samenzwering- en slachtoffer-cocktail, en dus word je vatbaar voor de theorie dat er een heersend narratief is. Je gelooft in de theorie van het heersend narratief en dus word je vatbaar voor samenzwering- en slachtofferdenken. Je draait jezelf vast in je eigen gelijk.

Met een slimme term kun je de werkelijkheid niet alleen beschrijven, maar ook maken. Hans de Bruijn is bestuurskundige en debatspecialist. Wekelijks analyseert hij de sturende taal van beleidsmakers.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden